İngiltere'nin bağımsız bütçe denetleme kuruluşu Bütçe Sorumluluk Ofisi (OBR), hükümete 'borç sarmalından' kaçınmak için daha fazla vergi artışı veya harcama kesintisi yapılması gerektiği uyarısında bulundu. OBR'nin Perşembe günü yayımladığı raporda, mevcut mali politikaların sürdürülemez olduğu ve kamu maliyesindeki boşluğun kapatılması için ek tedbirler alınması gerektiği vurgulandı. Uyarı, Başbakan Keir Starmer liderliğindeki İşçi Partisi hükümetinin ekim ayında açıkladığı bütçe öncesinde geldi.
OBR'nin uyarıları ve mali boşluk
OBR raporunda, İngiltere'nin borç yükünün gayri safi yurt içi hasılaya (GSYH) oranının önümüzdeki beş yıl içinde %100'ün üzerine çıkabileceği belirtildi. Kurum, sürdürülebilir bir mali yapı için 'önemli bir politika tepkisi' gerektiğini vurguladı. Buna göre, hükümetin yıllık yaklaşık 10 milyar sterlinlik bir vergi artışı veya harcama kesintisi yapması gerekebilir. Maliye Bakanı Rachel Reeves, geçtiğimiz ekim ayında 40 milyar sterlinlik vergi artışını içeren bütçeyi duyurmuş, ancak OBR bu adımın yetersiz olduğunu ifade ediyor.
Vergi artışının ekonomiye etkileri
Uzmanlar, ek vergi artışlarının ekonomik büyümeyi yavaşlatabileceği konusunda uyarıyor. İngiltere Merkez Bankası'nın faiz indirimlerine rağmen, enflasyon hala hedefin üzerinde seyrediyor. OBR'nin değerlendirmesine göre, yüksek vergi yükü hanelerin harcanabilir gelirini azaltacak ve tüketimi baskılayacak. Ayrıca iş dünyası, vergi artışlarının yatırım kararlarını olumsuz etkilediğini ve istihdam yaratma potansiyelini düşürdüğünü belirtiyor.
Siyasi tepkiler ve alternatif çözümler
Ana muhalefetteki Muhafazakar Parti, hükümeti 'vergi zammı yaparak ekonomiyi zora sokmakla' suçlarken, Liberal Demokratlar farklı bir yaklaşım öneriyor. Parti lideri Sir Ed Davey, 'servet vergisi' getirilmesini ve sermaye kazançları vergisinin artırılmasını talep ediyor. İşçi Partisi içinde ise bazı milletvekilleri, kamu harcamalarında daha fazla kesinti yapılması yerine, vergi kaçakçılığıyla mücadeleye ağırlık verilmesi gerektiğini savunuyor. Hükümet, önümüzdeki dönemde ek mali önlemler alınabileceğini ima ediyor.
Uluslararası perspektif ve benzer örnekler
İngiltere'nin karşı karşıya olduğu mali zorluklar, gelişmiş ekonomilerin genel sorununu yansıtıyor. Pandemi sonrası artan borç yükü ve enerji krizi, birçok Avrupa ülkesinde vergi artışlarını gündeme getirdi. Ancak OBR'nin raporu, İngiltere'nin kredi notu açısından da risk oluşturuyor. Uluslararası kredi derecelendirme kuruluşları, İngiltere'nin mali disiplininden sapması durumunda not indirimine gidebilecekleri uyarısında bulunuyor. Bağımsız değerlendirmelere göre, borç sarmalından çıkış için sadece vergi artışı değil, aynı zamanda yapısal reformlar ve verimlilik artışı da gerekiyor.
