Hükümet, imalat sanayinde üretim ve istihdamın sürekliliğini sağlamak amacıyla yürürlüğe koyduğu 'İstihdamı Koruma Destek Programı'nda kapsamı genişletti. Yeni düzenlemeyle birlikte, daha önce belirli sektörlerle sınırlı olan prim desteği, imalat sanayinin alt kollarına da yayılıyor. Program, işverenlerin sigorta prim yükünü hafifleterek işten çıkarmaların önüne geçmeyi ve üretim kapasitesini korumayı hedefliyor. Peki, yeni dönemde hangi sektörler bu destekten yararlanacak ve destek tutarının şartları neler olacak? İşte detaylar...
Hangi Sektörler Prim Desteğinden Yararlanacak?
Genişletilen program kapsamında, imalat sanayinin lokomotifi olan tekstil, otomotiv, makine, kimya, gıda işleme, metal eşya, elektrikli ekipman ve mobilya sektörleri öncelikli olarak desteklenecek. Ayrıca, savunma sanayi, ilaç üretimi ve yenilenebilir enerji ekipmanları imalatı gibi stratejik alanlar da programdan faydalanacak. Daha önce sadece büyük ölçekli işletmeleri kapsayan destek, artık KOBİ'leri de içine alacak şekilde genişletildi. Böylece, istihdamın büyük bölümünü oluşturan küçük ve orta ölçekli imalatçılar da prim indiriminden yararlanabilecek.
Programdan yararlanmak isteyen işletmelerin, belirli kriterleri karşılaması gerekiyor. İşverenlerin, son bir yıl içinde çalışan sayısını korumuş olması ve kayıt dışı istihdamda bulunmaması şartı aranıyor. Ayrıca, işletmelerin ihracat potansiyeli, Ar-Ge faaliyetleri ve bölgesel kalkınma öncelikleri de değerlendirme sürecinde dikkate alınacak. Destekten yararlanacak sektörlerin tam listesi, Resmi Gazete'de yayımlanan tebliğle netleştirildi. Buna göre, imalat sanayinin yanı sıra, bu sektörlere girdi sağlayan lojistik ve depolama faaliyetleri de sınırlı olarak destek kapsamına alındı.
Destek Tutarı ve Şartları Neler?
İstihdamı Koruma Destek Programı kapsamında, işverenlerin ödeyeceği sigorta primi işveren payının bir kısmı devlet tarafından karşılanacak. Destek tutarı, çalışan başına aylık brüt asgari ücretin belirli bir oranıyla sınırlı tutulacak. İlk etapta, prim desteğinin 12 ay boyunca geçerli olması planlanıyor. Ancak, ekonomik koşullara bağlı olarak bu sürenin uzatılabileceği belirtiliyor. Destekten yararlanan işletmelerin, destek süresince işçi çıkarmaması ve üretim kapasitesini düşürmemesi şartı bulunuyor. Aksi halde, alınan desteklerin faiziyle geri alınacağı ifade ediliyor.
Destek tutarının hesaplanmasında, işletmenin büyüklüğü, sektörü ve bulunduğu bölge gibi faktörler etkili olacak. Örneğin, kalkınmada öncelikli yörelerde faaliyet gösteren imalatçılara daha yüksek oranda prim desteği sağlanacak. Ayrıca, kadın ve genç istihdamını artıran işletmelere ek teşvikler verilecek. Bu kapsamda, yeni istihdam edilen her kadın ve genç çalışan için işveren prim desteği artırılacak. Böylece, hem istihdamın korunması hem de yeni istihdam yaratılması teşvik edilecek.
Programın Arka Planı ve Ekonomik Yansımaları
İstihdamı Koruma Destek Programı, pandemi sonrası dönemde imalat sanayinde yaşanan daralmayı tersine çevirmek amacıyla ilk kez 2021 yılında uygulanmaya başlanmıştı. O dönemde sadece belirli illerde ve sektörlerde pilot olarak uygulanan program, olumlu sonuçlar alınması üzerine ülke geneline yaygınlaştırıldı. Program sayesinde, imalat sanayinde istihdam kaybının önemli ölçüde azaldığı ve üretim kapasitesinin korunduğu gözlemlendi. Özellikle otomotiv ve tekstil gibi ihracat odaklı sektörlerde, işten çıkarmaların durduğu ve hatta yeni istihdam yaratıldığı belirtiliyor.
Ekonomistler, genişletilen programın imalat sanayinin rekabet gücünü artıracağını ve ihracata olumlu yansıyacağını öngörüyor. Ancak, programın maliyetinin bütçe üzerinde oluşturabileceği yük konusunda da uyarılar yapılıyor. Uzmanlar, desteklerin verimli kullanılması ve kaynak israfının önlenmesi için sıkı denetim mekanizmalarının kurulması gerektiğini vurguluyor. Ayrıca, programın uzun vadede kalıcı istihdam artışı sağlaması için mesleki eğitim ve nitelikli işgücü yetiştirme politikalarıyla desteklenmesi gerektiği ifade ediliyor.
Hükümet yetkilileri, programın önümüzdeki yıl da devam edeceğini ve ihtiyaç halinde kapsamının daha da genişletilebileceğini açıkladı. İş dünyası temsilcileri ise kararı olumlu karşılamakla birlikte, desteklerin sürekliliğinin ve öngörülebilirliğinin önemine dikkat çekiyor. Önümüzdeki günlerde, programa başvuru süreci ve detaylı kılavuzun yayımlanması bekleniyor.
