İklim değişikliğinin etkileri yalnızca çevreyle sınırlı kalmıyor, insan sağlığını da doğrudan tehdit ediyor. Nöroloji Uzmanı Uzm. Dr. İsmet Üstün, artan hava sıcaklıkları, hava kirliliği ve orman yangınlarından kaynaklanan kirleticilerin inme riskini ciddi şekilde artırabileceğini söyledi. Özellikle sıcak hava dalgalarının damar tıkanıklığı ve beyin kanaması riskini yükselttiğini vurgulayan Üstün, iklim krizinin sağlık üzerindeki bu etkilerine karşı uyarılarda bulundu.
İklim değişikliği ve inme arasındaki bağlantı
Uzm. Dr. İsmet Üstün, iklim değişikliğinin inme üzerindeki etkilerini şöyle açıkladı: "Küresel ısınma ve hava kirliliği, kan basıncını yükselterek ve damar sağlığını bozarak inme riskini artırabilir. Özellikle sıcak hava dalgaları, vücudun termoregülasyon sistemini zorlar ve dehidratasyon (susuzluk) ile kan yoğunluğunun artmasına neden olur. Bu durum, pıhtı oluşumunu kolaylaştırarak iskemik inme riskini yükseltir. Ayrıca, orman yangınlarından yayılan partikül maddeler ve kimyasallar, solunum yoluyla dolaşım sistemine girerek iltihaplanmaya yol açar ve damar duvarlarına zarar verir."
Hava kirliliğinin özellikle ince partikül maddeler (PM2.5) içerdiğini belirten Üstün, bu partiküllerin akciğerlerden kana geçerek vücutta sistemik enflamasyonu tetiklediğini ifade etti. Uzun süreli maruziyetin ise karotis arterlerde kalınlaşmaya, ateroskleroza ve sonuçta beyin damarlarında tıkanmaya neden olabileceğini ekledi.
Risk grupları ve korunma yöntemleri
İnme riskinin özellikle 65 yaş üstü bireyler, kalp-damar hastalığı olanlar, diyabet hastaları ve sosyoekonomik durumu düşük olanlarda daha yüksek olduğunu vurgulayan Üstün, şu önerilerde bulundu: "Özellikle sıcak havalarda bol su tüketilmeli, aşırı fiziksel aktiviteden kaçınılmalı. Egzoz ve endüstriyel atıklara maruz kalmamak için hava kirliliği uyarılarına dikkat edilmeli. Yangın dönemlerinde N95 maskesi kullanımı faydalı olabilir. Ayrıca kentlerde yeşil alanların artırılması ve fosil yakıt kullanımının azaltılması da koruyucu faktörler arasında."
İklim değişikliğine bağlı sağlık sorunlarının yalnızca bireysel değil, toplumsal ve politik düzeyde de ele alınması gerektiğini belirten Üstün, hükümetlerin hava kalitesi standartlarını sıkılaştırması ve iklim hedeflerine uygun politikalar geliştirmesi gerektiğini söyledi.
Son yıllarda yapılan araştırmalar, sıcak hava dalgalarının inme hastaneye yatışlarını %10-15 oranında artırdığını gösteriyor. Dünya Sağlık Örgütü verilerine göre, her yıl 15 milyon kişi inme geçiriyor ve bunların 5 milyonu hayatını kaybediyor. İklim değişikliğinin bu sayıları daha da yükseltmesi bekleniyor.
