İskoçya'da yaşayan emekli hemşire Joy Milne, insanların taşıdığı hastalıkları yalnızca kokularından ayırt edebiliyor. 68 yaşındaki Milne, Parkinson hastalığını “misk”, Alzheimer'ı “vanilya”, bazı kanser türlerini ise “toprak benzeri” bir kokuyla tanımlıyor. Bu sıra dışı yeteneği, bilim dünyasında büyük yankı uyandırırken, erken teşhis yöntemleri için umut vaat ediyor.
Kokuyla teşhis nasıl keşfedildi?
Joy Milne'nin yeteneği, eşinin Parkinson hastalığına yakalanmasıyla ortaya çıktı. Eşinin vücut kokusunda bir değişiklik fark eden Milne, durumu doktorlara bildirdi. Ancak o dönemde kimse bu iddiaya ciddi yaklaşmadı. Yıllar sonra, eşine Parkinson teşhisi konulduğunda, Milne'nin fark ettiği koku değişikliğinin hastalığın erken bir belirtisi olduğu anlaşıldı. Bunun üzerine Edinburgh Üniversitesi'nden araştırmacılar, Milne'nin yeteneğini test etmek için bir deney düzenledi. Deneyde, Parkinson hastalarının giydiği tişörtleri koklayan Milne, hastaları yüzde 100 doğrulukla teşhis etti. Hatta sağlıklı olduğu düşünülen bir kişide de hastalık kokusu aldı ve bu kişiye daha sonra Parkinson teşhisi konuldu.
Parkinson, Alzheimer ve kanser kokuları
Milne, yaptığı açıklamada, Parkinson hastalarının yaydığı kokuyu “misk” olarak tanımlarken, Alzheimer hastalarında “vanilya benzeri” bir koku aldığını söylüyor. Bazı kanser türlerinde ise “toprak ya da mantar” kokusuna benzer bir koku hissettiğini belirtiyor. Bu yeteneği sayesinde, henüz tıbbi testlerle tespit edilemeyen erken evre hastalıkları bile fark edebildiğini ifade eden Milne, bilim insanlarının bu konuda yaptığı araştırmalara destek veriyor.
Bilim dünyası şaşkın: Elektronik burun geliştiriliyor
Manchester Üniversitesi'nden araştırmacılar, Joy Milne'nin yeteneğini taklit edebilecek bir “elektronik burun” geliştirmek için çalışmalara başladı. Bu cihaz, ciltteki sebum adı verilen yağlı tabakadaki kimyasal değişiklikleri analiz ederek Parkinson gibi nörodejeneratif hastalıkların erken teşhisinde kullanılabilecek. Araştırmacılar, Milne'nin sağladığı veriler ışığında, hastalıkların kendine özgü koku profillerini çıkarmayı hedefliyor. Uzmanlar, bu tür bir yöntemin, hastalıkları semptomlar ortaya çıkmadan yıllar önce tespit edebileceğini belirtiyor.
Gelecek vaat eden bir yöntem
Joy Milne'nin yeteneği, tıp dünyasında erken teşhis konusunda yeni bir çığır açabilir. Ancak uzmanlar, bu yöntemin henüz deneysel aşamada olduğunu ve koku yoluyla teşhisin kesinleşmiş bir tıbbi test olarak kullanılabilmesi için daha fazla araştırmaya ihtiyaç olduğunu vurguluyor. Milne ise, “Eğer bu yeteneğim hastalıkların erken teşhisine yardımcı olursa, ne mutlu bana” diyerek araştırmalara katkı sağlamaya devam edeceğini belirtiyor.
