Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerine göre, 2025 yılında Türkiye genelinde hanehalklarının tüketim amaçlı harcamalarının en büyük kısmını yüzde 29,3 ile konut ve kira harcamaları oluşturdu. Bu oran, önceki yıla göre 2,8 puanlık bir artış gösterdi. Hanehalkı bütçesinde ikinci sırayı yüzde 16,0 ile ulaştırma, üçüncü sırayı ise yüzde 15,8 ile gıda ve alkolsüz içecekler aldı.
Konut harcamalarındaki artışın nedenleri
Uzmanlar, konut ve kira harcamalarındaki yükselişi kira fiyatlarındaki artışa ve barınma maliyetlerindeki genel yükselişe bağlıyor. Özellikle büyükşehirlerde kira bedellerinin hızla artması, hanehalklarının bütçelerinden konuta ayırdıkları payı artırdı. Ayrıca enerji fiyatlarındaki artış, konutun ısınma ve elektrik gibi giderlerini de yukarı çekti. TÜİK verilerine göre, 2025 yılında toplam tüketim harcamaları bir önceki yıla göre yüzde 18,2 artarak 15 trilyon 432 milyar TL'ye ulaştı. Bu dönemde hanehalkı başına aylık ortalama tüketim harcaması ise 22 bin 158 TL olarak gerçekleşti.
Diğer harcama kalemleri
Hanehalkı bütçesinde konuttan sonra en yüksek payı alan ulaştırma harcamaları yüzde 16,0 ile ikinci sırada yer aldı. Ulaştırma harcamaları içinde akaryakıt, araç bakım ve toplu taşıma giderleri öne çıktı. Gıda ve alkolsüz içecekler ise yüzde 15,8 ile üçüncü sırada bulunuyor. Gıda harcamalarının payı, önceki yıla göre 0,4 puan azaldı. Bunu sırasıyla yüzde 8,0 ile eğlence ve kültür, yüzde 7,9 ile konaklama ve yemek hizmetleri, yüzde 7,3 ile ev eşyası, yüzde 6,5 ile sağlık, yüzde 5,1 ile giyim ve ayakkabı takip etti. Haberleşme harcamaları yüzde 4,2, eğitim harcamaları yüzde 3,5 ve alkollü içecekler ile tütün yüzde 2,9 pay aldı. Diğer harcamalar ise toplamın yüzde 3,5'ini oluşturdu.
Veriler, hanehalklarının temel ihtiyaçlarının yanı sıra eğlence ve kültür gibi alanlara da önemli bütçe ayırdığını gösteriyor. Özellikle pandemi sonrası sosyal aktivitelere dönüş, eğlence harcamalarını artırdı. Konaklama ve yemek hizmetleri harcamalarındaki yüzde 7,9'luk pay, dışarıda yemek yeme ve seyahat alışkanlıklarının canlılığını koruduğunu ortaya koydu.
Hanehalkı harcamalarındaki bu dağılım, enflasyonun etkilerini de yansıtıyor. Konut ve kira harcamalarındaki artış, özellikle dar gelirli aileler için barınma maliyetlerini daha da zorlaştırırken, ulaştırma ve gıda harcamaları da hane bütçesinde önemli yer tutmaya devam ediyor.
Ekonomistler, konut fiyatlarındaki artışın kontrol altına alınmaması durumunda, hanehalklarının diğer tüketim alanlarından kısarak barınma giderlerini karşılamak zorunda kalacağını belirtiyor. Bu durumun, iç tüketim ve ekonomik büyüme üzerinde olumsuz etkiler yaratabileceği ifade ediliyor.
