Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi Deri ve Zührevi Hastalıkları Ana Bilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Ayşe Akman, D vitamininin kemik sağlığından bağışıklık sistemine kadar birçok hayati fonksiyonda rol oynadığını belirterek, vücutta D vitamininin aktifleşmesi için güneş ışığının şart olduğunu ifade etti. Güneş ışığının yeterli alınamaması durumunda D vitamini eksikliği ortaya çıktığını belirten Prof. Dr. Akman, eksikliğin kemik kırıkları, kanser, diyabet ve kardiyovasküler hastalıklar gibi ciddi sağlık sorunlarına yol açabileceği uyarısında bulundu.
Güneş Işınlarının Doğru Kullanımı
Prof. Dr. Ayşe Akman, D vitamini sentezi için güneş ışınlarının belirli saatlerde ve sürelerde alınması gerektiğini vurguladı. Güneş ışınlarının en dik geldiği öğle saatlerinin (11.00-15.00 arası) D vitamini sentezi için en uygun zaman olduğunu belirten Akman, bu saatlerde kollar ve bacaklar açıkta kalacak şekilde 5-10 dakika güneşlenmenin yeterli olduğunu söyledi. Daha uzun süreli güneşlenmenin cilt kanseri riskini artırdığını hatırlatan Akman, güneş koruyucu kullanımının D vitamini sentezini engelleyebileceğine dikkat çekti. Akman, “Özellikle öğle saatlerinde 5 dakika yeterli. Bu süre, vücutta yeterli D vitamini üretimini sağlar” dedi.
D Vitamini Eksikliğinin Yol Açtığı Hastalıklar
Prof. Dr. Akman, D vitamini eksikliğinin birçok hastalığa zemin hazırladığını belirtti. Kemik erimesi (osteoporoz), kemik kırıkları, kas güçsüzlüğü, bağışıklık sisteminin zayıflaması, enfeksiyonlara yatkınlık, meme ve kolon kanseri, tip 1 diyabet, multipl skleroz gibi hastalıkların D vitamini eksikliği ile ilişkili olduğunu ifade etti. Özellikle kapalı ortamlarda çalışan kişiler, yaşlılar, hamileler ve emziren annelerin risk grubunda olduğunu söyleyen Akman, bu kişilerin düzenli olarak D vitamini seviyelerini kontrol ettirmesi gerektiğini vurguladı.
Takviye Kullanımına Dikkat
Güneşlenmenin yanı sıra D vitamini açısından zengin besinlerin (somon, sardalya, ton balığı, yumurta sarısı, süt ve süt ürünleri) tüketilmesi gerektiğini belirten Akman, eksiklik durumunda doktor kontrolünde takviye kullanımının önemine değindi. Gereksiz yüksek dozda D vitamini takviyesinin toksik etkilere yol açabileceğini hatırlatan Akman, “Takviye kullanımı mutlaka hekim önerisiyle olmalı” uyarısında bulundu.
Değerlendirme
Türkiye'de özellikle kış aylarında güneş ışığından yeterince faydalanılamaması nedeniyle D vitamini eksikliği yaygın bir sorun haline gelmiştir. Uzman görüşü, halk sağlığı açısından önemli bir hatırlatma niteliği taşımaktadır. Güneşten doğru şekilde yararlanmak, hem D vitamini ihtiyacını karşılamak hem de cilt sağlığını korumak için kritik bir denge gerektirir. Bu konuda farkındalığın artırılması, kampanyalar düzenlenmesi ve toplum bilinçlendirme çalışmalarının yapılması büyük önem arz etmektedir.
