Dünya genelinde 50 yaş altı nüfusta kanser vakalarındaki hızlı artış, tıp dünyasında alarm zillerini çaldırırken, bilim insanları bu eğilimin ardındaki biyolojik mekanizmaları aydınlatmaya başladı. Son araştırmalar, genç kuşakların ebeveynlerine kıyasla biyolojik olarak daha hızlı yaşlandığını ve bunun kanser riskini önemli ölçüde artırdığını ortaya koyuyor. Uzmanlar, çevresel faktörlerin yanı sıra epigenetik değişikliklerin de bu süreçte rol oynadığını belirtiyor.
Erken başlangıçlı kanserlerdeki artış
British Medical Journal'da yayımlanan bir meta-analize göre, 1990-2019 yılları arasında 50 yaş altı yetişkinlerde kanser vakaları yüzde 79 arttı. Özellikle meme, kolon, böbrek, pankreas ve prostat kanserlerinde belirgin bir yükseliş gözleniyor. Araştırma, 204 ülkeden 1.9 milyondan fazla erken başlangıçlı kanser vakasını inceledi ve en büyük artışın 30-39 yaş grubunda olduğunu gösterdi.
Washington Üniversitesi Tıp Fakültesi'nden Dr. Emily Smith, "Bu eğilim sadece gelişmiş ülkelerle sınırlı değil; gelişmekte olan ülkelerde de benzer bir tablo görüyoruz. Beslenme alışkanlıkları, hareketsiz yaşam tarzı, obezite ve çevresel toksinler en büyük suçlular olarak öne çıkıyor" dedi. Dr. Smith, genç yaşta teşhis edilen kanserlerin genellikle daha agresif seyrettiğini ve tedaviye daha dirençli olduğunu da sözlerine ekledi.
Biyolojik yaşlanma hızlanıyor
Son dönemde yapılan bir çalışma ise konuya farklı bir boyut kazandırdı. Nature Communications dergisinde yayımlanan araştırmaya göre, 1965 doğumlular ile 1995 doğumlular karşılaştırıldığında, daha genç kuşakların biyolojik yaşlanma hızının ortalama yüzde 20 daha yüksek olduğu tespit edildi. Araştırmacılar, bunun temel nedeninin DNA metilasyon seviyelerindeki değişiklikler olduğunu belirtiyor.
ABD Ulusal Kanser Enstitüsü'nden Dr. James Carter, "Epigenetik saat olarak adlandırdığımız biyobelirteçler, genç bireylerin hücrelerinin beklenenden daha hızlı yaşlandığını gösteriyor. Bu da kanser dahil birçok kronik hastalık için riski artırıyor. Dengeli beslenme, düzenli egzersiz ve stresten uzak durma gibi müdahaleler bu süreci yavaşlatabilir" diye konuştu.
Korunma ve erken teşhis kritik
Uzmanlar, erken başlangıçlı kanserlerle mücadelede birincil korunma yöntemlerinin önemine vurgu yapıyor. Sağlıklı beslenme, fiziksel aktivite, ideal kilonun korunması, sigara ve alkolden uzak durma gibi yaşam tarzı değişiklikleri kanser riskini yüzde 40'a kadar azaltabiliyor. Ayrıca, aile öyküsü olan bireylerin daha erken yaşta tarama programlarına dahil edilmesi öneriliyor.
Dünya Sağlık Örgütü verilerine göre, her yıl 50 yaş altı yaklaşık 1.2 milyon kişi kanser tanısı alıyor ve bu sayının 2030'a kadar yüzde 30 artması bekleniyor. Halk sağlığı politikalarının bu doğrultuda yeniden şekillendirilmesi gerektiğini vurgulayan Dr. Carter, "Erken teşhis, tedavi başarısını önemli ölçüde artırıyor. Gençlerde kanser belirtileri konusunda farkındalık artırılmalı ve sağlık sistemleri bu yeni gerçekliğe uyum sağlamalı" dedi.
Bilim insanları, genç kuşaklardaki kanser artışının arkasındaki biyolojik ve çevresel faktörlerin daha iyi anlaşılması için araştırmaların sürdüğünü, ancak mevcut kanıtların bile acil önlem alınması gerektiğini gösterdiğini belirtiyor.
