İsrail ordusunun 7 Ekim 2023'ten bu yana Gazze Şeridi'ne düzenlediği yoğun saldırılarda hayatını kaybedenlerin sayısı 72 bin 945'e ulaştı. Filistin Sağlık Bakanlığı tarafından yapılan açıklamada, saldırılarda yaralananların sayısının ise 100 bini aştığı belirtildi. Bölgede insani kriz derinleşirken, ekonomik alt yapının büyük ölçüde tahrip olması nedeniyle ticari faaliyetler neredeyse durma noktasına geldi.
Gazze ekonomisi çöküşte
Saldırıların başlamasıyla birlikte Gazze'deki işletmelerin yüzde 90'ı faaliyetlerine ara vermek zorunda kaldı. Birleşmiş Milletler verilerine göre, bölgedeki işsizlik oranı yüzde 80'e dayanırken, gayri safi yurt içi hasıla (GSYİH) saldırılar öncesine kıyasla yüzde 70'ten fazla daraldı. Enkaz altında kalan ticari alanlar, fabrikalar ve tarım arazileri uzun vadeli ekonomik iyileşmeyi imkansız kılıyor. Özellikle Gazze'nin kuzeyindeki sanayi bölgeleri tamamen yok olurken, balıkçılık ve tarım sektörleri de ağır darbe aldı.
Enflasyon ve temel ihtiyaç krizi
Sınır kapılarının kapatılması ve yardım tırlarının kısıtlı geçişine izin verilmesi, temel gıda ve tıbbi malzeme fiyatlarında astronomik artışlara yol açtı. Gazze'de bir litre içme suyunun fiyatı 20 dolara, bir torba unun fiyatı ise 500 dolara kadar yükseldi. Yerel para birimi şekelin değer kaybı, ithalata bağımlı ekonomi üzerinde ek baskı oluşturuyor. Uluslararası Kızılhaç Komitesi yetkilileri, bölgede hiperenflasyon riskinin arttığını ve halkın takas ekonomisine yöneldiğini bildiriyor.
İnsani yardımların ulaştırılmasında lojistik zorluklar
Mısır ve Refah sınır kapısı üzerinden gelen sınırlı yardımlar, yakıt ve tıbbi malzeme ihtiyacını karşılamaktan uzak. Birleşmiş Milletler Yakın Doğu'daki Filistinli Mültecilere Yardım ve Bayındırlık Ajansı (UNRWA), yardım konvoylarının sürekli olarak saldırıya uğradığını ve personel güvenliğinin tehdit altında olduğunu açıkladı. Gazze'nin güneyinde bulunan geçici depoların da bombalanması, yardım dağıtımını neredeyse durma noktasına getirdi.
Bölgesel ticaret ve yatırım ortamı
İsrail-Filistin çatışmasının bölgesel ticaret üzerindeki etkileri de giderek belirginleşiyor. Mısır, Ürdün ve Lübnan gibi komşu ülkelerde ticaret hacmi düşerken, turizm gelirlerinde ciddi azalma yaşanıyor. Uluslararası Para Fonu (IMF), çatışmanın Ortadoğu'da büyüme oranlarını 2024 yılı için en az 1 puan aşağı çektiğini tahmin ediyor. Bölgeye yönelik yabancı yatırımlar ise güvenlik endişeleri nedeniyle durma noktasına geldi.
Gazze'deki can kaybının ulaştığı 72 bin 945 rakamı, çatışmanın boyutlarını gözler önüne sererken, ekonomik yıkımın da aynı şiddette devam ettiği görülüyor. Uluslararası toplumun ateşkes çağrılarına rağmen saldırılar sürüyor. Kalıcı bir barış sağlanamadığı takdirde, Gazze'nin yeniden inşası için trilyon dolarları aşan bir bütçeye ihtiyaç duyulacağı ve bunun da tüm bölge ekonomileri için ağır bir yük olacağı uzmanlar tarafından ifade ediliyor.
