Ticaret Bakanlığı, gayrimenkul alım satımlarında dolandırıcılığı önlemek amacıyla hayata geçirilecek Güvenli Ödeme Sistemi'nin zorunluluk tarihini teknik altyapı çalışmaları nedeniyle 1 Ekim 2026'ya erteledi. Yeni takvime göre bu tarihten itibaren elden nakit ödeme, klasik havale ve EFT gibi yöntemler, tapu işlemlerinde geçerliliğini yitirecek. Sistemin devreye girmesiyle birlikte, alıcı ve satıcı arasındaki para transferi, bankalar ve Tapu Müdürlükleri aracılığıyla güvence altına alınacak. Bakanlık, erteleme kararının sektör paydaşlarından gelen geri bildirimler ve teknik hazırlıkların tamamlanması için ek süre ihtiyacı doğrultusunda alındığını duyurdu.
Güvenli Ödeme Sistemi nasıl işleyecek?
Yeni sistemde, alıcı ödemeyi banka hesabına bloke edecek ve tapu devri gerçekleştiğinde satıcıya otomatik olarak aktarılacak. Bu mekanizma, gayrimenkul satışlarında sıkça karşılaşılan ödeme sonrası tapu devrinin yapılmaması veya tapu devri sonrası ödemenin alınamaması gibi riskleri ortadan kaldırmayı hedefliyor. Ticaret Bakanlığı yetkilileri, sistemin tüm bankaları kapsayacak şekilde entegre edileceğini ve kullanıcıların herhangi bir ek ücret ödemeyeceğini belirtti. Uygulama, yalnızca bireysel alım satımları değil, aynı zamanda inşaat firmaları ve gayrimenkul yatırım ortaklıkları gibi tüzel kişileri de kapsayacak. Bankalararası Kart Merkezi'nin de dahil olduğu projede, işlemlerin anlık olarak doğrulanması için blockchain benzeri bir altyapı kullanılması planlanıyor.
Erteleme kararının gerekçeleri ve sektörün tepkisi
Bakanlık, erteleme kararının ardındaki temel nedenin, özellikle küçük ölçekli bankaların teknik altyapılarını henüz tamamlamamış olması olduğunu açıkladı. Ayrıca, noterler ve tapu müdürlüklerindeki personel eğitimlerinin de süreceği ifade edildi. Gayrimenkul sektörü temsilcileri, ertelemenin olumlu karşılandığını ancak yeni tarihe kadar sistemin etkin bir şekilde test edilmesi gerektiğini vurguladı. Türkiye Emlak Müşavirleri Federasyonu Başkanı Naci Görür, konuya ilişkin yaptığı açıklamada, "Sistemin başarıyla uygulanması için tüm paydaşların sürece dahil edilmesi ve yeterli deneme sürecinin işletilmesi şart. Aksi halde, 2026'da da aksaklıklar yaşanabilir" dedi. Öte yandan, tüketici dernekleri, sistemin şeffaflığı artıracağını ve dolandırıcılık vakalarını önemli ölçüde azaltacağını belirterek kararı destekledi.
Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü verilerine göre, Türkiye'de her yıl yaklaşık 2 milyon gayrimenkul alım satım işlemi gerçekleşiyor ve bunların yüzde 10'undan fazlasında ödeme anlaşmazlıkları ya da dolandırıcılık girişimleri rapor ediliyor. Güvenli Ödeme Sistemi'nin bu oranı sıfıra yakın bir seviyeye indirmesi bekleniyor. Ekonomistlere göre, sistemin devreye girmesiyle birlikte kayıt dışı ekonomiyle mücadelede de önemli bir adım atılacak, çünkü tüm ödemeler bankalar üzerinden gerçekleşecek ve vergi kaybı önlenecek.
Erteleme kararı, seçim öncesi dönemde hükümetin ekonomi yönetimine yönelik eleştirilerin odağında yer alan Ticaret Bakanlığı için bir sınava dönüşebilir. Bakanlık, 2026 yılına kadar sistemin sorunsuz çalışmasını sağlamak için yoğun bir çalışma yürüteceğini taahhüt ediyor. Uzmanlar, uygulamanın başarısının, ikinci el gayrimenkul piyasasının güvenilirliğini artıracağını ve sektöre olan yabancı yatırımcı ilgisini de olumlu etkileyeceğini belirtiyor.
