Türkiye'deki sürücü belgesi sahiplerinin yaklaşık yüzde 90'ı, ehliyetlerinin arka yüzünde yer alan özel kısıtlama kodlarının anlamını bilmiyor. Bu kodlar, özellikle trafik denetimlerinde sürücülerin farkında olmadan ceza yemesine yol açıyor. Emniyet Genel Müdürlüğü verilerine göre, 2023 yılında bu kodlar nedeniyle kesilen cezaların sayısı 50 bini aştı. Peki bu kod ne anlama geliyor ve hangi sürücüler risk altında?
KOD 01: Gözlük veya Lens Zorunluluğu
Sürücü belgelerinin arkasında yer alan 'Kod 01', sürücünün araç kullanırken gözlük veya kontakt lens takması gerektiğini belirtiyor. Bu kod, genellikle sağlık raporu sırasında tespit edilen görme kusurları nedeniyle ekleniyor. Trafik polisi, denetimlerde sürücünün bu koda uyup uymadığını kontrol ediyor. Koda rağmen gözlüksüz araç kullananlar, 2024 yılı itibarıyla 1.500 TL para cezasıyla karşılaşıyor. Uzmanlar, sürücülerin ehliyetlerini yenilerken bu kodu mutlaka kontrol etmeleri gerektiğini vurguluyor.
Kod 10: Düzeltilmiş Görme (Lazer Ameliyatı)
Bir diğer yaygın kod ise 'Kod 10'. Bu kod, sürücünün lazer ameliyatı gibi bir yöntemle görme yetisini düzelttikten sonra artık gözlük veya lens kullanmasına gerek olmadığını gösteriyor. Ancak pek çok sürücü, bu kodun ehliyetinde bulunup bulunmadığını bilmiyor. Eğer kod 01 ehliyette kalırsa ve sürücü gözlüksüz yakalanırsa, ceza riski devam ediyor. Sağlık Bakanlığı, lazer ameliyatı sonrası sürücülerin ehliyetlerini güncellemeleri için 2023'te bir kampanya başlatmıştı. Ancak kampanyaya katılım düşük kaldı.
Diğer Kısıtlama Kodları
- Kod 05: Sadece otomatik vites araç kullanma zorunluluğu. Manuel vites araç kullananlara ceza kesiliyor.
- Kod 20: İşitme cihazı zorunluluğu.
- Kod 40: Protez veya ortez kullanma şartı.
- Kod 70: Kan grubu bilgisi, ancak bu kod trafikte cezaya değil, sağlık ekiplerine bilgi amaçlı.
Türkiye Şoförler ve Otomobilciler Federasyonu yetkilileri, sürücülerin ehliyet yenileme dönemlerinde bu kodları dikkatlice incelemelerini öneriyor. Özellikle 2024 yılında yapılan trafik denetimlerinde, bu kodların ihlali nedeniyle ceza kesilme oranının yüzde 30 arttığı belirtiliyor.
Nasıl Öğrenilir?
Ehliyetinizdeki kısıtlama kodlarını öğrenmek için e-Devlet üzerinden sürücü belgesi sorgulama hizmetini kullanabilirsiniz. Ayrıca Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü'ne başvurarak ehliyetinizi yeniletebilir ve gerekli kod değişikliklerini yaptırabilirsiniz. Uzmanlar, özellikle görme ve işitme sorunu olan sürücülerin bu konuda hassas olması gerektiğini söylüyor. Trafik kurallarına uymak hem sürücünün hem de diğer yol kullanıcılarının güvenliği için hayati önem taşıyor.
