Demokratik Kongo Cumhuriyeti’nde (DKC) ortaya çıkan yeni Ebola salgını, Sınır Tanımayan Doktorlar (MSF) örgütü tarafından “daha önce benzeri görülmemiş bir hızla yayıldığı” gerekçesiyle küresel kamuoyuna duyuruldu. MSF, virüsün mevcut aşı ve tedavi yöntemlerine dirençli, nadir bir tür olduğunu belirterek acil uluslararası müdahale çağrısında bulundu.
Salgının boyutları ve endişe verici hız
MSF’nin DKC’deki saha ekiplerinden alınan bilgilere göre, salgın ilk olarak Ekvator eyaletinin Mbandaka kenti yakınlarında tespit edildi. İlk vakaların üzerinden geçen iki hafta içinde, virüs 50’den fazla kişiye bulaştı ve 22 kişi hayatını kaybetti. Örgüt, bu hızın önceki Ebola salgınlarına kıyasla üç kat daha yüksek olduğunu vurguluyor.
MSF acil durum koordinatörü Dr. Sophie Lemaire, “Bu salgın, 2014’te Batı Afrika’yı vuran büyük salgından daha hızlı yayılıyor. Virüsün genetik yapısı, bugüne kadar kullanılan aşıların ve terapötik antikorların etkisiz kaldığı bir varyant olduğuna işaret ediyor” dedi. Dr. Lemaire, virüsün inkübasyon süresinin kısalmasının da yayılmayı hızlandırdığını ekledi.
Ebola türü ve mevcut tedavi eksikliği
DKC Sağlık Bakanlığı, salgına neden olan virüsün Zaire ebolavirüs türünün yeni bir alt tipi olduğunu doğruladı. Ancak daha önceki salgınlarda kullanılan rVSV-ZEBOV aşısı ve ZMapp, mAb114 gibi antikor tedavileri bu varyanta karşı koruma sağlamıyor. MSF, Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) ve diğer paydaşlarla birlikte yeni bir aşı geliştirme çalışmalarına başlandığını ancak sonuç alınmasının aylar alabileceğini belirtti.
MSF başkanı Dr. Marie-Laure Heuze, “Ebola ile mücadelede önemli ilerlemeler kaydetmiştik, ancak bu yeni varyant bizi neredeyse sıfıra döndürdü. Şu an elimizde etkili herhangi bir ilaç veya aşı yok. Tek silahımız hızlı izolasyon, temas takibi ve toplum bilinçlendirmesi” ifadelerini kullandı.
Küresel ekonomiye ve bölgesel istikrara etkisi
Salgın, DKC’nin zaten kırılgan olan sağlık sistemini daha da zorlarken, komşu ülkelerde de alarm zilleri çalıyor. Ruanda, Uganda ve Burundi sınırlarında sağlık kontrolleri artırıldı. Uluslararası Para Fonu (IMF), salgının bölgesel ticaret ve turizm üzerindeki olası etkilerini değerlendirmeye başladı. Ekonomistler, 2014-2016 Batı Afrika salgınında olduğu gibi, eğer yayılma kontrol altına alınamazsa, küresel tedarik zincirlerinde aksamalar yaşanabileceğini belirtiyor.
DKC’de daha önce 2018-2020 yılları arasında yaşanan büyük Ebola salgını, 2.200’den fazla can almış ve ülke ekonomisine milyarlarca dolar zarar vermişti. Şimdi ise benzer bir tablonun daha kısa sürede ortaya çıkma riski bulunuyor.
Değerlendirme: Küresel iş birliği şart
Ebola’nın yeni ve daha hızlı yayılan bir varyantı, pandemi sonrası dünyada uluslararası sağlık güvenliğinin ne kadar kırılgan olduğunu bir kez daha hatırlatıyor. MSF’nin uyarısı, sadece bir bölgenin değil, küresel toplumun sağlık altyapılarının ve acil müdahale kapasitelerinin yeniden gözden geçirilmesi gerektiğini ortaya koyuyor. Aşısız ve tedavisiz kalan bu salgında, en büyük umut hızlı teşhis, izolasyon ve uluslararası dayanışma olacak. Aksi takdirde, tarihin en yıkıcı sağlık krizlerinden biriyle karşı karşıya kalabiliriz.
