Adalet Bakanlığı tarafından geliştirilen e-Duruşma sistemi, uygulama kapsamının genişletilmesiyle 81 ilde ve tüm hukuk mahkemelerinde kullanılabilir hale geldi. Sistem sayesinde bugüne kadar 5 milyon 300 binden fazla duruşma dijital ortamda gerçekleştirildi. Bu gelişme, yargı süreçlerinde dijital dönüşümün önemli bir adımı olarak kaydedildi.
Sistemin Yaygınlaştırılması
e-Duruşma sistemi ilk olarak belirli mahkemelerde pilot uygulama olarak başlatılmıştı. Alınan olumlu sonuçlar ve kullanıcı memnuniyetinin artması üzerine Bakanlık, sistemi tüm hukuk mahkemelerine yayma kararı aldı. Şu anda 81 ildeki adliyelerde e-Duruşma imkânı bulunuyor. Sistem, avukatlar ve vatandaşlar için zaman ve maliyet tasarrufu sağlarken, duruşma salonlarının fiziki kapasite sorununu da hafifletiyor.
Adalet Bakanı yaptığı açıklamada, "Hedefimiz, yargılamaların daha hızlı, etkin ve erişilebilir olması. e-Duruşma, bu amaca hizmet eden en önemli araçlardan biri. Vatandaşlarımızın adalete erişimini kolaylaştırmak için çalışmalarımız sürecek" dedi. Bakan ayrıca, sistemin ceza mahkemelerinde de kullanılması için çalışmaların devam ettiğini belirtti.
Dijital Dönüşümün Adımları
Adalet Bakanlığı, son yıllarda yargı alanında dijital dönüşümü hızlandırmak amacıyla çeşitli projeler hayata geçirdi. UYAP (Ulusal Yargı Ağı Projesi) ile başlayan süreç, e-Duruşma, Ses ve Görüntü Bilişim Sistemi (SEGBİS) gibi uygulamalarla devam etti. e-Duruşma, özellikle pandemi döneminde büyük önem kazanmış ve duruşmaların aksatılmadan sürdürülmesini sağlamıştı.
Verilere göre, 2023 yılı sonu itibarıyla e-Duruşma yoluyla ortalama her ay 200 binin üzerinde duruşma yapılıyor. Bu sayının önümüzdeki dönemde daha da artması bekleniyor. Sistem, tarafların ve avukatların duruşmalara fiziksel olarak katılmak zorunda kalmaması sayesinde hem zamandan hem de ulaşım masraflarından tasarruf edilmesine olanak tanıyor.
e-Duruşma sisteminin bir diğer avantajı ise duruşma kayıtlarının dijital olarak saklanabilmesi. Ses ve görüntü kaydı yapılabilen duruşmalarda, kayıtların güvenli bir şekilde arşivlenmesi ve gerektiğinde tekrar izlenebilmesi mümkün hale geliyor. Bu durum, yargılamaların şeffaflığına katkı sağlıyor.
Bakanlık yetkilileri, sistemin kullanıcı dostu arayüzü sayesinde herkesin rahatlıkla kullanabildiğini ifade ederken, teknik altyapının sürekli olarak güncellendiğini ve iyileştirildiğini bildirdi. Ayrıca, e-Duruşmaya katılım için gerekli olan donanıma sahip olmayan vatandaşlar için adliyelerde özel odalar oluşturuldu.
Türkiye'deki bu dijital dönüşüm, dünyadaki örnekleriyle de karşılaştırıldığında oldukça ileri düzeyde kabul ediliyor. Birçok ülke pandemi sonrası e-duruşma uygulamalarını kısmen veya tamamen kaldırırken, Türkiye bu alandaki kararlılığını sürdürüyor. 5,3 milyonu aşan duruşma sayısı, sistemin ne kadar benimsendiğinin bir göstergesi olarak değerlendiriliyor.
Uzmanlar, e-Duruşma uygulamasının yargının iş yükünü azalttığını ve dosyaların daha hızlı sonuçlanmasına katkı sağladığını belirtiyor. Ancak, bazı hukukçular, özellikle sanığın ifadesinin alındığı ceza davalarında fiziki duruşmanın önemine dikkat çekiyor. Bakanlık, ceza mahkemelerinde e-Duruşma uygulamasına geçilmeden önce bu konudaki endişeleri gidermek için kapsamlı bir hazırlık yapılacağını açıkladı.
Son olarak, Adalet Bakanlığı'nın e-Duruşma sistemi, yalnızca mahkeme süreçlerini değil, aynı zamanda icra daireleri ve noterlik gibi diğer yargı birimlerinde de dijitalleşmeyi teşvik etmesi açısından önemli bir adım olarak görülüyor. Sistemin gelecekte tüm yargı alanına yayılması planlanıyor.
