Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) tarafından yayımlanan son Küresel Yol Güvenliği Raporu, dünya genelinde trafik kazalarına bağlı ölümlerin 2010'dan bu yana yüzde 21 oranında azaldığını ortaya koydu. Türkiye'de ise aynı dönemde can kayıpları yüzde 5 azalarak 6 bin 35'e geriledi, ancak günde ortalama 16,5 kişi hayatını kaybetmeye devam ediyor.
DSÖ Raporu: Küresel İlerleme Yetersiz
DSÖ'nün raporu, 2010-2021 yılları arasında 193 ülkeden toplanan verilere dayanıyor. Küresel çapta yıllık trafik kazası ölümleri 1,35 milyondan 1,07 milyona düştü. Raporda, bu azalmanın daha sıkı trafik kuralları, altyapı iyileştirmeleri ve araç güvenliği standartlarındaki gelişmelere bağlandığı belirtiliyor. Bununla birlikte, dünya genelinde her yıl 1 milyondan fazla kişinin trafik kazalarında öldüğü ve bunun önlenebilir bir halk sağlığı sorunu olduğu vurgulanıyor. DSÖ yetkilileri, mevcut hızla ilerlemenin 2030 yılına kadar trafik kazalarına bağlı ölümleri yarıya indirme hedefi için yetersiz olduğunu ifade ediyor.
TÜİK Verileri: Düşüş Türkiye'de Sınırlı Kaldı
Küresel olumlu tabloya karşın Türkiye'deki durum daha dikkatli bir analiz gerektiriyor. Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerine göre, 2010-2022 döneminde trafik kazalarındaki ölüm sayısı yüzde 5 azalarak 6 bin 35'e geriledi. Bu, DSÖ'nün 2010-2021 dönemi için küresel yüzde 21'lik azalmanın oldukça altında bir rakam. Üstelik, 2021 yılında 4 bin 993 olan ölüm sayısı, 2022'de 6 bin 35'e yükselmekle kalmadı, 2018'den bu yana en yüksek seviyeye ulaştı. Verilere göre, 2019'da 5 bin 473 olan ölüm sayısı, pandeminin getirdiği sokağa çıkma kısıtlamalarıyla 2020'de 4 bin 92'ye düşmüş, ancak kısıtlamaların kalkmasıyla tekrar artışa geçmişti.
Dünya Ortalamasının Üzerinde Bir Ölüm Oranı
Türkiye'de trafik kazaları sonucu ölenlerin sayısı, 100 bin kişi başına oranlandığında 7,2 olarak hesaplanıyor. Bu değer, DSÖ'nün Avrupa bölgesi ortalaması olan 6,2'nin ve küresel ortalamadaki 9,2'nin (düşük-gelirli ülkelerde çok daha yüksek) ortasında yer alıyor. Türkiye'de günde ortalama 16,5 kişinin hayatını kaybetmesi, yılda 6 binden fazla ölüm anlamına geliyor. Can kaybının yanı sıra, yaralanmalı kaza sayısı da yıllık ortalama 250 binin üzerinde seyrediyor.
Neden Türkiye'de Düşüş Yavaş?
Uzmanlar, Türkiye'deki trafik güvenliği sorununun birden fazla faktörden kaynaklandığını belirtiyor. Bu faktörler arasında hız ihlallerine karşı denetimlerin yetersizliği, emniyet kemeri kullanım oranının düşüklüğü, motosiklet kazalarının artması ve özellikle kırsal yollarda altyapı eksiklikleri sayılıyor. Ayrıca, 2022'de yürürlüğe giren yeni karayolları trafik yönetmeliğiyle birlikte bazı iyileştirmeler yapılmış olsa da, etkilerinin uzun vadede görüleceği ifade ediliyor.
Değerlendirme
DSÖ raporu, trafik güvenliğinde küresel bir iyileşme olduğunu gösterse de Türkiye açısından tablo karmaşık. Düşüş eğilimi olmakla birlikte, pandemiden sonra ölümlerin tekrar artması, kalıcı çözümler üretilmesi gerektiğini ortaya koyuyor. Trafik kazalarından kaynaklanan kayıplar, yalnızca istatistiki bir mesele değil, aynı zamanda toplumsal bir travma. Ülkenin yıllık 6 bin 35 can kaybı, polis, sağlık ve acil servisler için ciddi bir yük oluştururken, aileler için telafisi mümkün olmayan bir kayıp anlamına geliyor. Bu nedenle, yalnızca cezaları artırmak değil, toplumsal bilinçlenme ve altyapı yatırımları ile birlikte bütüncül bir yaklaşım benimsenmeli.
