Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) tarafından yayımlanan yeni bir rapor, güvenli olmayan gıdaların her yıl yaklaşık 866 milyon hastalık vakasına ve 1,5 milyon ölüme neden olduğunu ortaya koydu. Raporda, küresel gıda güvenliği krizinin özellikle çocukları tehdit ettiği vurgulanarak, en büyük risk grubunun 5 yaş altındaki çocuklar olduğu belirtildi. Örgüt, bu ölümlerin büyük bir kısmının bakteri, virüs, parazit ve kimyasal maddelerle kontamine olmuş gıdaların tüketilmesinden kaynaklandığını bildirdi.
Raporun çarpıcı bulguları
DSÖ'nün 2025 yılında yayımladığı Küresel Gıda Güvenliği Raporu, dünya genelinde gıda kaynaklı hastalıkların her yıl milyonlarca insanı etkilediğini gösteriyor. Rapora göre, her yıl 866 milyon kişi güvensiz gıdalara bağlı olarak hastalanırken, bunların yaklaşık 1,5 milyonu hayatını kaybediyor. En sık görülen hastalıklar arasında ishal, kusma ve karın ağrısı gibi belirtilerle seyreden akut bağırsak enfeksiyonları yer alıyor. Özellikle 5 yaş altı çocuklar tüm ölümlerin %40'ını oluşturuyor; bu grubun bağışıklık sisteminin henüz tam gelişmemiş olması ölüm oranlarını artıran başlıca etken olarak sıralanıyor. Ayrıca, gıda kaynaklı hastalıkların yıllık maliyetinin düşük ve orta gelirli ülkelerde 110 milyar doları aştığı tahmin ediliyor.
En riskli bölgeler ve alınması gereken önlemler
Rapor, gıda kaynaklı hastalıkların en yoğun görüldüğü bölgeleri Afrika ve Güneydoğu Asya olarak işaret ediyor. Bu bölgelerde temiz su eksikliği, hijyen koşullarının yetersizliği ve gıda güvenliği denetimlerinin zayıf olması durumun ağırlaşmasına yol açıyor. DSÖ, ülkeleri gıda güvenliği yönetim sistemlerini güçlendirmeye, halkı bilinçlendirmeye ve uluslararası standartları uygulamaya çağırıyor. Raporda, 'Tek Sağlık' yaklaşımı çerçevesinde insan, hayvan ve çevre sağlığını bir bütün olarak ele almanın, gıda kaynaklı hastalıkların azaltılmasında kritik olduğu vurgulanıyor. Ayrıca, tüketicilere gıda satın alırken güvenilir kaynakları tercih etme, etiketleri okuma ve doğru saklama koşullarına dikkat etme gibi basit önlemler almaları öneriliyor.
Küresel gıda güvenliği krizi büyüyor
DSÖ verilerine göre, gıda kaynaklı hastalıkların küresel yükü her geçen yıl artıyor. Hızlı nüfus artışı, iklim değişikliği ve tedarik zincirindeki karmaşıklık, gıda güvenliği tehditlerini çoğaltıyor. Raporda, dünya genelinde her yıl 200'den fazla farklı hastalığın güvensiz gıdalar yoluyla bulaştığı belirtiliyor. Bunlar arasında salmonella, E. coli, listeria ve aflatoksin gibi patojenler yaygın olarak görülüyor. Özellikle gelişmekte olan ülkelerde, kayıt dışı gıda üretimi ve denetim yetersizliği sorunu derinleştiriyor. DSÖ, uluslararası iş birliğinin artırılması gerektiğini ve gıda güvenliğinin küresel bir halk sağlığı sorunu olarak ele alınması şart olduğunu belirtiyor.
Rapora bağımsız değerlendirme
DSÖ'nün bu raporu, gıda güvenliğinin ihmal edilen bir küresel kriz olduğunu bir kez daha gözler önüne seriyor. Yılda 1,5 milyon ölüm, önlenebilir nedenlerden kaynaklanıyor olmasına rağmen, siyasi irade ve kaynak yetersizliği nedeniyle çözüm gecikiyor. Bu rakamlar, aslında pek çok ülkenin temiz su ve gıda hijyeni konularında daha fazla yatırım yapması gerektiğini gösteriyor. Gıda güvenliği, sadece sağlık sistemi değil, aynı zamanda tarım, ticaret ve eğitim politikalarının da ortak sorunudur. Türkiye gibi gelişmekte olan ülkelerde denetim mekanizmalarının güçlendirilmesi ve halkın bu konuda bilinçlendirilmesi, uzun vadede can kayıplarını azaltmada etkili olacaktır. Rapor, bu alandaki acil eylem çağrısıyla hafızalarda yer etmelidir.
