Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), Demokratik Kongo Cumhuriyeti'nin (DKC) doğusunda on dört gün önce birdenbire ortaya çıkan yeni tip Ebola salgınında ölüm oranının yüzde 30 ila 50 gibi endişe verici boyutlara ulaştığını bildirdi. DSÖ Genel Direktörü Tedros Adhanom Ghebreyesus, yaptığı açıklamada, şu ana kadar bildirilen 82 vakadan 41'inin hayatını kaybettiğini aktarırken, bölgede faaliyet gösteren silahlı gruplara, sağlık ekiplerinin çalışmasına izin verilmesi için derhal ateşkes ilan etmeleri çağrısında bulundu. Salgının, ülkenin Kuzey Kivu eyaletinin Beni kentinde başladığı ve kısa sürede çevre yerleşimlere yayıldığı belirtildi.
Salgının boyutları ve ölüm oranı
DSÖ tarafından yayımlanan son raporda, salgının başladığı 14 gün içinde toplam 82 vakanın tespit edildiği, bunların 60'ının laboratuvar onaylı olduğu ifade edildi. Ölen 41 kişiden 30'unun onaylı vakalardan oluştuğu kaydedilirken, ölüm oranının yüzde 50 civarında seyrettiği vurgulandı. Rapora göre, hastalığın en çok 15 ila 50 yaş aralığındaki yetişkinleri etkilediği, çocuklarda ve yaşlılarda ise daha az vaka görüldüğü belirtildi. DSÖ Acil Durumlar Direktörü Dr. Mike Ryan, yaptığı basın toplantısında, "Ebola'nın bu kadar kısa sürede bu kadar yüksek bir ölüm oranına ulaşması, salgının çok hızlı bir şekilde yayıldığını ve sağlık sisteminin zayıflığını gösteriyor" dedi.
Ateşkes çağrısı ve güvenlik endişeleri
DSÖ, salgının yayılmasında en büyük engelin bölgedeki silahlı çatışmalar olduğunu vurguladı. DKC'nin doğusunda onlarca silahlı grup faaliyet gösterirken, sağlık ekipleri zaman zaman şiddet olayları nedeniyle kısıtlanıyor. Tedros Adhanom Ghebreyesus, "Sağlık çalışanlarının güvenliği olmadan salgınla mücadele etmek imkansız. Silahlı gruplara ateşkes çağrımızı yineliyoruz" ifadelerini kullandı. Bölgedeki Birleşmiş Milletler Barış Gücü MONUSCO'nun da salgınla mücadeleye destek vermek üzere ek güvenlik güçleri sevk ettiği bildirildi.
Sağlık altyapısı ve uluslararası yardım
Demokratik Kongo Cumhuriyeti, daha önce 2014-2016 yılları arasında Batı Afrika'yı etkileyen büyük Ebola salgınından etkilenmiş ve 2018'de de bir salgınla mücadele etmişti. Ülkenin sağlık altyapısı, yıllar süren çatışmalar ve yetersiz yatırımlar nedeniyle zayıf durumda. DSÖ, uluslararası topluma acil yardım çağrısı yaparken, şu ana kadar 5 milyon dolarlık fon toplandığı ancak en az 20 milyon dolara ihtiyaç duyulduğu belirtildi. Sınır Tanımayan Doktorlar (MSF) gibi sivil toplum kuruluşları bölgeye ekip göndermeye başladı.
Ebola virüsü, yüksek ateş, kanama, kas ağrısı gibi belirtilerle başlayıp hızla ilerleyerek ölüme neden olabiliyor. Şu ana kadar onaylanmış bir tedavi bulunmamakla birlikte, 2019'da onaylanan Ervebo aşısının salgınları kontrol altına almada etkili olduğu kanıtlanmıştı. Ancak aşının soğuk zincir gerektirdiği ve bölgede lojistik sorunlar yaşandığı ifade ediliyor. DKC'de daha önce yapılan toplu aşı kampanyalarında 300 binden fazla kişi aşılanmıştı.
Salgının ekonomik etkileri de endişe yaratıyor. Bölge, tarım ve madencilik faaliyetleriyle geçimini sağlıyor. Karantina uygulamaları nedeniyle gıda fiyatlarının yükseldiği, sınır kapılarının kapatılmasının ticareti sekteye uğrattığı bildiriliyor. DSÖ, sınır kontrollerinin artırılmasını ve seyahat kısıtlamalarının uygulanmasını önerdi. Uluslararası para birimleri üzerindeki baskı ve yatırımcı güvenindeki azalma, ülkenin zaten kırılgan olan ekonomisini daha da zorlayabilir.
Benzer sağlık krizlerinde olduğu gibi, Ebola salgını da yoksulluğun, çatışmanın ve zayıf sağlık sistemlerinin birleştiği noktada en yıkıcı etkiyi yaratıyor. DSÖ'nün ateşkes çağrısı, yalnızca sağlık ekiplerinin çalışması için değil, aynı zamanda insani yardımın ulaştırılması için de kritik önem taşıyor. Salgının küresel sağlık güvenliğine yönelik oluşturduğu tehdit, bu tür acil durumlara karşı hazırlıklı olmanın ve hızlı müdahale mekanizmalarının ne kadar elzem olduğunu bir kez daha gözler önüne seriyor.
