İngiltere merkezli University College London (UCL) öncülüğünde yürütülen bir çalışma kapsamında geliştirilen yeni bir DNA testi, kemoterapiden fayda görmeyecek meme kanseri hastalarını önceden tespit ederek milyonlarca kişinin gereksiz kemoterapi tedavisi almasını önleyebileceği belirtildi. Araştırmacılar, testin özellikle erken evre meme kanseri hastalarında kullanılabileceğini ve bu sayede hastaların toksik tedavilerden kaçınabileceğini ifade ediyor. Nature Medicine dergisinde yayımlanan çalışma, 4 bin hastadan alınan tümör örneklerini analiz ederek geliştirilen bu yöntemin, standart risk değerlendirmelerine kıyasla çok daha hassas sonuçlar verdiğini ortaya koyuyor.
Testin Çalışma Prensibi
Yeni DNA testi, tümörlerdeki genetik mutasyonları inceleyerek kanserin yayılma potansiyelini ve kemoterapiye yanıt verme olasılığını değerlendiriyor. Test, tümörün alt tiplerini belirleyerek hastanın kemoterapiden fayda görüp görmeyeceğini tahmin ediyor. Araştırma ekibinin lideri Prof. Dr. Andrew Tutt, "Test, hastaların yalnızca yüzde 10'unun kemoterapiden ciddi fayda sağlayacağını gösterdi. Bu, birçok hastanın gereksiz yere güçlü ilaçlar almasını engelleyecek" dedi. Şu anda klinik denemeleri devam eden testin, 3-5 yıl içinde rutin kullanıma girmesi hedefleniyor.
Meme Kanseri ve Kemoterapi
Dünya genelinde her yıl 2,3 milyon kişiye meme kanseri teşhisi konuyor ve bunların yaklaşık yarısına kemoterapi öneriliyor. Ancak yapılan araştırmalar, hastaların önemli bir bölümünün kemoterapiden ya hiç fayda görmediğini ya da çok az fayda sağladığını gösteriyor. Kemoterapi, saç dökülmesi, bulantı, yorgunluk ve kalp hasarı gibi ciddi yan etkilere yol açabiliyor. Bu nedenle hastaları gereksiz tedaviden kurtaracak bir test, hem yaşam kalitesini artıracak hem de sağlık sistemlerine önemli maliyet tasarrufu sağlayacak. UCL ekibi, testin özellikle luminal A ve luminal B gibi hormon reseptör pozitif tümörlerde etkili olduğunu vurguluyor.
Testin maliyetinin 200-300 sterlin arasında olması bekleniyor. Bu miktar, bir kür kemoterapi tedavisinin maliyetinin (ortalama 10 bin sterlin) çok altında. İngiltere Ulusal Sağlık Sistemi (NHS), yeni testi önümüzdeki yıl pilot bölgelerde denemeye başlayacak. Benzer bir testin, meme kanserinin yanı sıra akciğer ve kolon kanserinde de kullanılması için çalışmalar sürüyor. Türk Kanser Derneği, yeni yöntemi "devrim niteliğinde" olarak nitelendirirken, ülkemizde de uygulanabilmesi için Sağlık Bakanlığı'na çağrıda bulundu.
Yöntem Hakkında Detaylar
Test, tümör biyopsisi sırasında alınan doku örneklerinin genomik analizine dayanıyor. Araştırmacılar, 16 genden oluşan bir panel oluşturarak bu genlerdeki değişimleri inceledi. Veriler, karar destek sistemi ile birleştirilerek hastanın relaps riski hesaplanıyor. Prof. Tutt, "Bu test sayesinde, düşük risk grubundaki hastaların yüzde 70'i kemoterapisiz izlenebilecek. Bu, milyonlarca insanın hayatını değiştirecek" diye konuştu. Çalışmaya katılan hastaların 10 yıllık takip sonuçları, testin öngörü gücünün yüzde 95'in üzerinde olduğunu gösteriyor.
Yeni yöntem, kişiselleştirilmiş tıp anlayışının bir ürünü olarak öne çıkıyor. Her hastanın genetik yapısı ve tümör profili farklı olduğu için, tedavilerin bireyselleştirilmesi büyük önem taşıyor. Geliştirilen DNA testi, bu alanda atılmış en somut adımlardan biri olarak kabul ediliyor. Ancak bazı uzmanlar, testin yaygın kullanıma girmesi için daha büyük hasta gruplarında ve farklı popülasyonlarda doğrulanması gerektiğini belirtiyor.
Meme kanseri tedavisinde kemoterapiye alternatif olarak uzun yıllardır hormon tedavileri, hedefe yönelik ilaçlar ve immünoterapi gibi seçenekler bulunuyor. Bu yeni DNA testi, doğru hastayı doğru tedaviye yönlendirerek tedavi başarısını artırmayı amaçlıyor. Uzmanlar, ilerleyen yıllarda bu tür genetik testlerin kanser tedavisinde standart hale geleceğini öngörüyor.
