ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), Umman Körfezi'nde İran limanlarına yöneldiği belirlenen bir ticari gemiyi savaş uçağıyla vurduğunu açıkladı. CENTCOM'dan yapılan yazılı açıklamada, geminin ABD'nin İran'a yönelik deniz ablukasını ihlal ettiği ve uyarılara rağmen rotasını değiştirmediği belirtildi. Olayda geminin ağır hasar aldığı, mürettebatın durumuna ilişkin henüz net bilgi gelmediği ifade edildi. Bölgede gerilim tırmanırken, İran'dan henüz resmi bir açıklama yapılmadı.
Olay anı ve müdahale
CENTCOM yetkilileri, olayın yerel saatle sabah saatlerinde meydana geldiğini duyurdu. Abluka ihlali yaptığı tespit edilen gemiye önce sözlü uyarı yapıldığı, ardından da uyarı atışı gerçekleştirildiği belirtildi. Geminin rotasını değiştirmemesi üzerine bir ABD savaş uçağı tarafından hedef alındığı kaydedildi. Açıklamada, "Söz konusu gemi, İran limanlarına yönelik uluslararası yaptırımları delmeye çalışıyordu. Tüm ikazlara rağmen rotasını değiştirmeyince gerekli askeri müdahale yapılmıştır" denildi. Geminin bayrağı ve ait olduğu ülke hakkında bilgi paylaşılmazken, görgü tanıkları patlama seslerinin duyulduğunu aktardı.
Bölgedeki askeri hareketlilik
Umman Körfezi son dönemde ABD ile İran arasında sık sık gerilime sahne oluyor. ABD, İran'ın nükleer programı ve bölgedeki faaliyetleri gerekçesiyle Tahran yönetimine yönelik ekonomik yaptırımları sıkılaştırmış, deniz yollarında da abluka uygulamaya başlamıştı. İran ise bu ablukayı tanımadığını ve uluslararası sularda serbest dolaşım hakkını savunduğunu açıklamıştı. CENTCOM'un son müdahalesi, bölgedeki tansiyonu daha da yükseltti. Petrol fiyatlarında dalgalanmalara neden olan olay, küresel piyasalarda da tedirginlik yarattı.
Uluslararası tepkiler
Olayın ardından uluslararası toplumdan farklı tepkiler geldi. Birleşmiş Milletler Sözcüsü, taraflara itidal çağrısı yaparken, Rusya Dışişleri Bakanlığı olayı "provokasyon" olarak nitelendirdi. Avrupa Birliği ise gerilimin düşürülmesi için tüm taraflara diyalog çağrısında bulundu. Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri'nden henüz resmi bir açıklama yapılmazken, bölgesel uzmanlar bu tür bir müdahalenin İran'ın misilleme riskini artırdığına dikkat çekiyor.
ABD'nin İran'a yönelik baskısı, 2018'de nükleer anlaşmadan çekilmesiyle başlamış ve giderek artmıştı. Son olarak Ocak 2020'de General Kasım Süleymani'nin öldürülmesiyle iki ülke savaşın eşiğine gelmişti. Umman Körfezi'ndeki bu son saldırı, bölgede yeni bir kriz dalgasının habercisi olarak değerlendiriliyor. İran'ın misilleme yapması halinde, tüm Körfez bölgesini etkileyebilecek bir çatışma riski bulunuyor.
