Dünyada milyonlarca kişinin diyabet tedavisinde kullandığı ve son yıllarda kilo verme amacıyla popüler hale gelen GLP-1 agonistleri sınıfındaki ilaçlar, şimdi de kanser hastalarında umut ışığı olabilir. Yeni yapılan araştırmalar, bu ilaçların tümörlerin büyümesini yavaşlattığını ve hayatta kalma oranlarını artırabileceğini ortaya koydu. Bilim insanları, söz konusu ilaçların bağışıklık sistemini güçlendirerek ve hücre çoğalmasını düzenleyerek etki gösterebileceğini belirtiyor.
GLP-1 Agonistlerinin Kanser Üzerindeki Etkisi Nasıl Keşfedildi?
ABD merkezli bir araştırma ekibi, tip 2 diyabet hastalarının tıbbi kayıtlarını incelediğinde, GLP-1 ilacı kullananlarda belirli kanser türlerinin daha az görüldüğünü fark etti. Bunun üzerine başlatılan detaylı laboratuvar çalışmaları, ilacın meme kanseri hücrelerinin büyümesini %30 oranında yavaşlattığını gösterdi. İtalya'daki bir başka çalışmada ise pankreas kanseri olan farelere verilen ilacın, tümör hacmini önemli ölçüde küçülttüğü kaydedildi.
Kilo Verme ve Diyabet İlaçları Kansere Karşı Nasıl Çalışıyor?
Uzmanlar, etki mekanizmasının tam olarak anlaşılamadığını ancak birkaç hipotez üzerinde durulduğunu ifade ediyor. İlaçlar, vücutta insülin benzeri büyüme faktörünü (IGF-1) azaltarak kanser hücrelerinin enerji kaynağını kesiyor olabilir. Ayrıca bağışıklık sisteminin tümörleri tanımasına yardımcı olan sitokin salınımını artırdığı düşünülüyor. Bir diğer olasılık da ilaçların kronik inflamasyonu baskılayarak kanser gelişim riskini düşürmesi.
Klinik Çalışmalar Ne Zaman Başlayacak?
Henüz insan üzerinde kanser tedavisi için onaylanmış bir kullanım bulunmuyor. Ancak FDA, ilaçların meme, kolon ve pankreas kanserinde etkinliğini test etmek üzere bu yıl içinde faz 2 klinik çalışmalara izin verdi. İlk sonuçların 2025 yılında alınması bekleniyor. Onkologlar, eğer sonuçlar olumlu olursa diyabet ilaçlarının kemoterapi ve immünoterapi ile kombine kullanılabileceğini belirtiyor.
Bu gelişmeler, sadece kilo verme popülaritesiyle bilinen ilaçların, tıp tarihinin en önemli keşiflerinden birine dönüşme potansiyelini ortaya koyuyor. Şu an için kanser hastalarının bu ilaçları doktor kontrolü olmadan kullanmaması uyarısı yapılıyor. Araştırmalar sürerken, bilim camiası ilaçların yan etkilerinin de dikkatle değerlendirilmesi gerektiğini vurguluyor.
