Yaz aylarının gelmesiyle birlikte deniz, göl ve havuz keyfi artarken, uzmanlar özellikle gençler arasında yaygın olan başüstü suya atlama alışkanlığının ciddi sağlık riskleri taşıdığı konusunda uyarıyor. Beyin, Sinir ve Omurilik Cerrahisi Uzmanı Prof. Dr. Orhan Şen, derinliği bilinmeyen sulara başüstü atlamanın boyun kırıklarına ve omurilik hasarına yol açarak ömür boyu sürecek felçlere neden olabileceğini belirtiyor. Bu tür kazaların çoğu, saniyeler içinde gerçekleşen bir anlık dikkatsizlik sonucu meydana geliyor ve maalesef genç yaşta ağır engelliliklere sebep oluyor.
Omurilik hasarı ve kalıcı felç riski
Prof. Dr. Orhan Şen, suya başüstü atlamanın özellikle boyun omurlarında kırık ve omurilik zedelenmesine yol açtığını vurguluyor. "Su yüzeyine dik giren bir kişinin başı, boynu ve omurgası ani bir darbe alır. Bu darbe sonucu boyun omurları kırılabilir veya kayabilir, omurilik sıkışabilir" diyen Şen, bu durumun kol ve bacaklarda güçsüzlükten, tam felce kadar geniş bir yelpazede kalıcı hasarlara neden olabileceğini ifade ediyor. Özellikle gençler arasında "serbest dalış" veya "şaka" amacıyla yapılan bu hareketin, Türkiye'de her yıl yüzlerce kişinin hayatını kararttığına dikkat çekiyor.
Derinlik ve su altı tehlikeleri
Suya atlamadan önce derinliğin kontrol edilmesi gerektiğini belirten uzmanlar, gözle görünen derinliğin her zaman doğru olmadığını hatırlatıyor. Denizlerdeki dalgalar, akıntılar ve su altı kayalıkları; göllerde ise zeminin yumuşaklığı veya batık cisimler risk oluşturuyor. Ayrıca havuzlarda suyun derinliğinin işaretlendiği alanların dışına çıkılmaması uyarısı yapılıyor. Prof. Dr. Şen, "Havuz kenarlarından atlarken bile suyun yeterince derin olduğundan emin olunmalı. Standart bir havuzda 1.5 metreden az derinlik risklidir" diyor.
İlk yardım ve tedavi süreci
Bir kaza anında yapılacak müdahalenin büyük önem taşıdığını vurgulayan Şen, "Omurilik hasarı şüphesi olan kişi kesinlikle hareket ettirilmemeli, boyun sabitlenerek sağlık ekipleri beklenmeli" diyor. Yanlış taşıma, hasarı artırabiliyor. Tedavi sürecinde erken dönemde dekompresyon cerrahisi, yani omurilik üzerindeki basının kaldırılması ve omurganın stabilizasyonu yapılıyor. Ancak hasarın geri dönüşümlü olup olmadığı, yaralanmanın şiddetine bağlı. Tam felç durumlarında sinir hücreleri öldüğü için onarım mümkün olmuyor.
Önlem almak hayat kurtarır
Uzmanlar, suya atlarken mutlaka önce ayakla atlanmasını, başüstü atlayışlardan kaçınılmasını tavsiye ediyor. Özellikle çocuklara ve gençlere bu konuda eğitim verilmesi gerektiğini belirten Şen, "Bir anlık eğlence, bir ömür boyu felce dönüşebilir. Bu bilinçle hareket etmek, yaz tatillerini hüzünle anmamak için kritik" ifadelerini kullanıyor. Ayrıca, belediyelerin ve havuz işletmecilerinin de güvenlik önlemlerini artırması, derinlik uyarıları ve cankurtaran bulundurması öneriliyor.
Yaz aylarında serinlemek isterken sağlığımızdan olmayalım. Unutmayın, bilinçsizce yapılan her atlayış, telafisi mümkün olmayan sonuçlar doğurabilir. Özellikle gençler arasında popüler olan bu riskli davranışın önüne geçmek için ailelere, eğitim kurumlarına ve medyaya büyük sorumluluk düşüyor. Sağlıklı bir yaz tatili için önce güvenlik, sonra eğlence prensibi benimsenmelidir.
