Depremzedelerin sağlık ihtiyaçlarını karşılamada birinci basamak sağlık hizmetlerinin hayati önemi, yayımlanan Depremde Halk Sağlığı Hizmetleri Rehberi ile bir kez daha gündeme geldi. İstanbul Ticaret Odası (İTO) Yönetim Kurulu Üyesi Dr. Kırımlı, 6 Şubat 2023 Kahramanmaraş merkezli depremlerin üzerinden dört yıl geçmesine rağmen hâlâ "unutulmuş bölgeler" bulunduğunu söyledi. Rehber, afet sonrası sağlık hizmetlerinin planlanmasında aile hekimleri, toplum sağlığı merkezleri ve acil müdahale ekiplerinin koordinasyonunun ihmal edilmemesi gerektiğini vurguluyor.
Birinci Basamağın Güçlendirilmesi Şart
Dr. Kırımlı, deprem sonrası sağlık hizmetlerinin büyük ölçüde ikinci ve üçüncü basamak hastanelere yüklendiğini, ancak birinci basamak kuruluşlarının koruyucu hekimlik, kronik hasta takibi ve ruhsal destek alanında çok daha etkin kullanılabileceğini ifade etti. “Birinci basamak, afet bölgesinde salgın hastalıkların önlenmesi, yaralıların triyajı ve uzun dönem sağlık izlemi için en uygun yapıdır. Ne yazık ki bu potansiyel yeterince değerlendirilemedi” dedi. Rehberde, sahra hastaneleri kadar mobil sağlık ekipleri ve geçici sağlık merkezlerinin kurulmasına da ağırlık verilmesi öneriliyor.
Unutulmuş Bölgeler ve Saha Gerçekleri
6 Şubat depremlerinde 11 ili etkileyen felakette, sağlık altyapısı ağır hasar gören bölgelerde hâlâ temel sağlık hizmetlerine erişim sorunu yaşandığı belirtiliyor. Dr. Kırımlı, “Deprem bölgesinde dört yıl geçmesine karşın bazı kırsal alanlarda aile hekimi olmayan yerleşimler var. Rehber, bu boşluğu doldurmak için birinci basamak hizmetlerinin afet planlarına entegre edilmesini öngörüyor” diye konuştu. Rehberde ayrıca, afet sonrası sağlık personelinin güvenliği, lojistik ve iletişim altyapısı gibi konular da detaylandırılıyor.
Bağımsız Değerlendirme
Depremde Halk Sağlığı Hizmetleri Rehberi, aslında mevcut sağlık sisteminin afetlere hazırlık seviyesini gözler önüne seriyor. Birinci basamak hizmetlerinin afet yönetiminde ihmal edilmesi, sadece bu rehberin değil, benzer akademik çalışmaların da sürekli olarak gündeme getirdiği bir sorun. Ancak rehberin uygulamaya geçirilmesi için siyasi irade ve kaynak ayrılması kritik önemde. Aksi halde, önümüzdeki olası afetlerde aynı aksaklıklar tekrarlanacak gibi görünüyor.
