Covid-19 enfeksiyonu geçirenlerde aylarca sürebilen kronik sağlık sorunları giderek daha fazla dikkat çekiyor. Göğüs Hastalıkları Uzmanı Prof. Dr. Şevket Özkaya, uzun süreli Covid tablosunun sıklıkla gözden kaçtığını belirterek, Türkiye'de yaklaşık 3 milyon kişinin bu durumdan etkilenmiş olabileceğini söyledi. Her 6 Covid hastasından birinde görülen bu sendrom, yorgunluk, nefes darlığı ve bilişsel sorunlar gibi belirtilerle yaşam kalitesini düşürüyor.
Uzun Covid nedir ve kimler risk altında?
Dünya Sağlık Örgütü tarafından Covid-19 enfeksiyonu sonrası 3 aydan uzun süren ve başka bir tanıyla açıklanamayan semptomlar olarak tanımlanan "Uzun Covid", her yaş grubunda görülebiliyor. Özellikle hastalığı ağır geçirenler, kadınlar ve ek hastalıkları bulunan kişilerde risk daha yüksek. Ancak Prof. Dr. Özkaya, hafif seyreden hastalarda bile uzun dönem etkilerin ortaya çıkabildiğine dikkat çekiyor. Belirtiler arasında kronik yorgunluk, efor sonrası kırgınlık, nefes darlığı, öksürük, eklem ağrıları, konsantrasyon bozukluğu (beyin sisi), uyku sorunları ve duygusal dalgalanmalar yer alıyor.
Tanı ve tedavi süreci
Uzun Covid tanısı koymak kolay değil. Hastaların şikayetleri bazen psikolojik sorunlarla karıştırılabiliyor veya hafife alınabiliyor. Prof. Dr. Özkaya, tanıda ayrıntılı bir tıbbi öykü, kan testleri, solunum fonksiyon testleri ve görüntüleme yöntemlerinden yararlanıldığını belirtiyor. Tedavi ise semptomlara yönelik: nefes darlığı için pulmoner rehabilitasyon, yorgunluk için egzersiz planlaması, bilişsel sorunlar için nöropsikolojik destek. Henüz spesifik bir ilaç bulunmamakla birlikte, aşılamanın uzun Covid riskini azalttığına dair kanıtlar güçleniyor.
Toplumsal yük ve farkındalık
Uzun Covid, yalnızca bireylerin sağlığını değil, iş gücü kaybı ve sağlık sistemi üzerindeki yük ile ekonomiyi de etkiliyor. Türkiye'de yaklaşık 3 milyon kişinin etkilenmiş olabileceği tahmin ediliyor. Uzmanlar, bu durumun kronik bir hastalık olarak kabul edilmesi ve sağlık politikalarının buna göre şekillendirilmesi gerektiğini vurguluyor. Hastaların yalnız hissetmemesi ve doğru yönlendirilmesi için toplumsal farkındalık çalışmaları önem taşıyor.
Sonuç olarak, Covid-19 pandemisinin etkileri enfeksiyonun akut dönemiyle sınırlı kalmıyor. Uzun süreli Covid, milyonlarca insanın yaşamını etkilemeye devam ediyor ve bu konuda daha fazla araştırma, politika ve destek mekanizmasına ihtiyaç var.
