Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı, Jinekolojik Onkoloji Yan Dal Uzmanı Doç. Dr. Yağmur Minareci, endometriozisin (çikolata kisti) yalnızca adet ağrısı ve doğurganlık sorunlarıyla sınırlı bir hastalık olmadığını, özellikle menopoz öncesi dönemdeki kadınlarda metabolik riskleri de beraberinde getirdiğini söyledi. ABD'de yapılan geniş kapsamlı bir araştırma, endometriozis hastalarında Tip 2 diyabet gelişme riskinin anlamlı derecede yüksek olduğunu ortaya koydu. Minareci, bu bulguların hastalığın sistemik bir sorun olarak ele alınması gerektiğini gösterdiğini vurguladı.
Endometriozis Nedir, Belirtileri Nelerdir?
Endometriozis, rahim iç tabakasına benzeyen dokunun rahim dışında, çoğunlukla yumurtalıklar, tüpler, bağırsaklar ve pelvik periton gibi bölgelerde büyümesiyle karakterize kronik bir hastalıktır. Yumurtalıklarda oluşan kistlere halk arasında "çikolata kisti" denir. Hastalık, şiddetli adet sancıları, cinsel ilişki sırasında ağrı, kronik pelvik ağrı ve infertilite gibi sorunlara yol açabilir. Dünya genelinde üreme çağındaki kadınların yaklaşık %10'unu etkilediği tahmin edilmektedir. Türkiye'de ise her 10 kadından birinde görüldüğü düşünülmektedir.
ABD Araştırmasının Çarpıcı Sonuçları
ABD'de yapılan ve binlerce kadının sağlık verilerinin incelendiği araştırma, endometriozis tanısı alan kadınlarda Tip 2 diyabet riskinin, hastalığı olmayanlara kıyasla %30'a varan oranda daha yüksek olduğunu gösterdi. Araştırmacılar, bu ilişkinin altında yatan nedenler arasında kronik inflamasyon, insülin direnci ve hormonal dengesizliklerin olabileceğini belirtiyor. Endometriozisin yol açtığı kronik iltihabi süreç, vücutta insülin duyarlılığını azaltarak metabolik sendrom ve diyabet riskini artırabiliyor.
Menopoz Öncesi Dönemde Risk Daha Yüksek
Doç. Dr. Yağmur Minareci, riskin özellikle menopoz öncesi dönemdeki kadınlarda daha belirgin olduğunu ifade etti. Bu dönemde östrojen seviyelerindeki dalgalanmalar ve endometriozisin yarattığı inflamatuar yük, kan şekeri regülasyonunu olumsuz etkileyebiliyor. Minareci, "Endometriozis hastalarının sadece jinekolojik takip ile sınırlı kalmaması, metabolik parametrelerinin de düzenli olarak izlenmesi gerekiyor. Açlık kan şekeri, HbA1c ve insülin direnci testleri ihmal edilmemeli" dedi.
Metabolik Riskler ve Önlemler
Endometriozis hastalarında Tip 2 diyabet riskini azaltmak için yaşam tarzı değişiklikleri büyük önem taşıyor. Sağlıklı beslenme, düzenli egzersiz, kilo kontrolü ve stres yönetimi hem endometriozis semptomlarını hafifletmeye hem de metabolik sağlığı korumaya yardımcı olabilir. Ayrıca, hastalığın erken teşhisi ve uygun tedavisi, uzun vadeli komplikasyonların önlenmesinde kritik rol oynuyor. Minareci, "Hastalarımıza sadece ağrı kesici reçete etmekle kalmamalı, onları bütüncül bir sağlık yaklaşımıyla değerlendirmeliyiz" diye konuştu.
Farkındalık ve Erken Tanı Hayat Kurtarır
Endometriozis, tanısı ortalama 7-10 yıl geciken bir hastalık. Bu gecikme, hem jinekolojik hem de metabolik sorunların ilerlemesine zemin hazırlıyor. Doç. Dr. Minareci, kadınların adet dönemlerinde şiddetli ağrı, ağrılı cinsel ilişki veya kronik pelvik ağrı gibi belirtileri ciddiye almaları ve bir jinekolojik onkoloji uzmanına başvurmaları gerektiğini vurguladı. Ayrıca, endometriozis tanısı alan kadınların yıllık rutin kontrollerinde kan şekeri ve lipid profillerinin değerlendirilmesi, olası bir diyabet gelişiminin erken yakalanmasını sağlayabilir.
Uzmanlardan Ortak Görüş: Sistemik Yaklaşım Şart
Son yıllarda yapılan çalışmalar, endometriozisin sadece pelvik organları değil, tüm vücudu etkileyen sistemik bir hastalık olduğunu gösteriyor. Kalp-damar hastalıkları, otoimmün rahatsızlıklar ve bazı kanser türleriyle de ilişkilendirilen endometriozis için multidisipliner bir tedavi yaklaşımı öneriliyor. Kadın doğum, endokrinoloji, dahiliye ve beslenme uzmanlarının birlikte çalışması, hastaların yaşam kalitesini artırabilir ve uzun vadeli riskleri azaltabilir.
Endometriozis, Türkiye'de de sık görülen ancak yeterince konuşulmayan bir sağlık sorunu. Toplumda farkındalığın artması, kadınların sağlık hizmetlerine daha erken başvurmasını ve hastalığın daha etkin yönetilmesini sağlayacaktır. Doç. Dr. Yağmur Minareci'nin çağrısı, bu konuda atılacak adımların sadece jinekolojik değil, genel sağlık açısından da kritik olduğunu gösteriyor.
