Denizli Tekden Hastanesi Psikiyatri Uzmanı Dr. Gökhan Bahtiyar, ilköğretime başlayan çocukların ailelerine önemli uyarılarda bulundu. Okula başlama sürecinin çocuklar ve aileler için hassas bir dönem olduğunu belirten Bahtiyar, ayrılma kaygısı ve adaptasyon sorunlarına dikkat çekti. Uzman, bu dönemde ebeveynlere büyük görev düştüğünü vurguladı.
Ayrılma Kaygısı Nedir ve Nasıl Ortaya Çıkar?
Ayrılma kaygısı, çocuğun bağlandığı kişiden (genellikle anne veya baba) ayrılma durumunda yoğun korku ve endişe yaşaması olarak tanımlanıyor. Dr. Gökhan Bahtiyar, bu kaygının okula yeni başlayan çocuklarda sık görüldüğünü belirterek, "Çocuk için okul, ilk kez uzun süreli bir ayrılık anlamına gelir. Bu durum, bazı çocuklarda ağlama, öfke nöbetleri, karın ağrısı gibi fiziksel şikayetlerle kendini gösterebilir" dedi. Ayrılma kaygısının normal bir gelişimsel tepki olabileceğini ancak şiddetli ve uzun süreli olduğunda müdahale gerektirdiğini ekledi.
Adaptasyon Sorunları ve Belirtileri
Okula adaptasyon sorunları, çocuğun yeni ortama uyum sağlamakta zorlanması olarak ortaya çıkıyor. Uzman Bahtiyar, bu sorunların belirtilerini şöyle sıraladı:
- Okula gitmek istememe, sabahları mazeret uydurma
- Okulda içe kapanma, arkadaş edinmede zorluk
- Derslere odaklanamama, akademik başarıda düşüş
- Uyku ve iştah problemleri
- Sık sık hastalanma veya fiziksel şikayetler
Bu belirtilerin hafif düzeyde olması normal karşılanırken, birkaç haftadan uzun sürmesi durumunda bir uzmana başvurulması gerektiğini vurguladı.
Ailelere Öneriler
Dr. Gökhan Bahtiyar, ailelerin bu süreçte çocuklarına nasıl yaklaşması gerektiği konusunda şu tavsiyelerde bulundu:
- Okul öncesinde çocuğu okul hakkında olumlu bir şekilde bilgilendirin, korkularını dinleyin.
- Okula başlamadan önce okulu ziyaret edin, öğretmeniyle tanıştırın.
- Ayrılık anlarını kısa tutun, vedalaşmayı uzatmayın.
- Çocuğun duygularını ifade etmesine izin verin, "korkma" demek yerine duygusunu anlamaya çalışın.
- Rutinler oluşturun: aynı saatte yatma, aynı saatte kalkma gibi.
- Okul sonrası çocuğun gününü anlatmasını teşvik edin, dinleyin.
- Öğretmenle işbirliği içinde olun, sorunları paylaşın.
Bahtiyar, ailelerin kendi kaygılarının çocuğa yansıyabileceğini, bu nedenle ebeveynlerin de sakin ve tutarlı olması gerektiğini söyledi.
Ne Zaman Profesyonel Yardım Alınmalı?
Ayrılma kaygısı ve adaptasyon sorunları çoğu zaman birkaç hafta içinde azalır. Ancak bazı durumlarda profesyonel destek gerekebilir. Dr. Bahtiyar, şu durumlarda bir çocuk ve ergen psikiyatristine başvurulması gerektiğini belirtti:
- Belirtilerin 4 haftadan uzun sürmesi
- Çocuğun okula gitmeyi tamamen reddetmesi
- Şiddetli fiziksel şikayetler (kusma, bayılma vb.)
- Akademik ve sosyal işlevselliğin bozulması
- Depresyon veya anksiyete bozukluğu belirtileri
Bu durumlarda bilişsel davranışçı terapi, oyun terapisi veya gerekirse ilaç tedavisi uygulanabilir.
Toplumsal Farkındalık ve Eğitim Sisteminin Rolü
Okula başlama süreci sadece çocuk ve aileyi değil, aynı zamanda eğitim sistemini de ilgilendiriyor. Okulların rehberlik servislerinin bu dönemde aktif rol alması, öğretmenlerin ailelerle işbirliği yapması büyük önem taşıyor. Dr. Bahtiyar, "Okulların oryantasyon programları düzenlemesi, çocukların okula ısınmasını kolaylaştırır. Ailelerin de bu programlara katılması faydalı olacaktır" dedi.
Ayrıca, toplumda ruh sağlığı konusundaki farkındalığın artması, erken müdahale şansını yükseltiyor. Uzmanlar, çocukluk döneminde yaşanan kaygı bozukluklarının yetişkinlikte de devam edebileceğini, bu nedenle ihmal edilmemesi gerektiğini vurguluyor.
Sonuç olarak, okula başlayan çocuklarda görülen ayrılma kaygısı ve adaptasyon sorunları, doğru yaklaşımlarla aşılabilir. Ailelerin sabırlı, destekleyici ve bilinçli olması, çocuğun sağlıklı bir okul hayatı geçirmesine katkı sağlar. Unutulmamalıdır ki her çocuğun uyum süreci farklıdır ve profesyonel yardım almak bir zayıflık değil, aksine sorumlu bir ebeveynlik davranışıdır.
