İstanbul Boğazı'ndaki 15 Temmuz Şehitler Köprüsü ve Fatih Sultan Mehmet Köprüsü ile çok sayıda otoyol ve çevreyolu için özelleştirme kararı alındı. AKP'li Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan imzalı karar, Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdi. Karar kapsamında köprülerin işletme hakları ile bazı otoyol ve çevreyollarının belirli sürelerle özel sektöre devri öngörülüyor. Özelleştirme kapsamına giren yollar arasında İstanbul çevre yolları ve bağlantılı otoyol ağlarının bulunduğu belirtiliyor.
Özelleştirme Kapsamındaki Yollar Hangileri?
Resmi Gazete'de yayımlanan karara göre, özelleştirme kapsamına alınan başlıca yapılar şunlar:
- 15 Temmuz Şehitler Köprüsü (Boğaz Köprüsü)
- Fatih Sultan Mehmet Köprüsü
- İstanbul Çevre Yolu'nun belirli kesimleri
- TEM Otoyolu'nun bazı bölümleri
- Bağlantı yolları ve gişe alanları
Kararda, özelleştirmenin işletme hakkı devri modeliyle yapılacağı, mülkiyetin devletin elinde kalacağı ifade ediliyor. İhale takvimi ve süreye ilişkin detayların önümüzdeki günlerde Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı ile Özelleştirme İdaresi Başkanlığı tarafından açıklanması bekleniyor.
Kararın Hukuki Dayanağı ve Süreç
Söz konusu özelleştirme kararı, 4046 sayılı Özelleştirme Uygulamaları Hakkında Kanun çerçevesinde alındı. Cumhurbaşkanlığı makamının onayıyla yürürlüğe giren karar, Resmi Gazete'nin bugünkü sayısında yayımlandı. Kararın ekinde yer alan listede, özelleştirilecek varlıkların tek tek sayıldığı ve ihale şartnamelerinin hazırlanacağı belirtiliyor. Özelleştirme sürecinin şeffaflık ve rekabet ilkeleri doğrultusunda yürütüleceği vurgulanıyor.
Ekonomik ve Siyasi Arka Plan
Türkiye'de son yıllarda altyapı yatırımlarının finansmanında özelleştirme ve kamu-özel işbirliği modelleri sıkça kullanılıyor. Köprüler ve otoyollar, stratejik öneme sahip ulaşım ağları olarak görülüyor. Özelleştirme kararı, iktidar tarafından kaynak yaratma ve hizmet kalitesini artırma gerekçesiyle savunulurken, muhalefet ve bazı uzmanlar, kamu varlıklarının uzun vadeli gelirlerinden vazgeçildiğini ve vatandaşın artan geçiş ücretleriyle karşılaşabileceğini dile getiriyor. Kararın, 2023 seçimlerinin ardından ekonomik politikalar kapsamında atılan adımların bir parçası olduğu değerlendiriliyor.
Uzman Görüşleri ve Olası Etkiler
Ulaşım ekonomisi uzmanları, köprü ve otoyol özelleştirmelerinin kısa vadede Hazine'ye nakit sağlayacağını, ancak uzun vadede bakım-onarım ve genişleme yatırımlarının özel sektör tarafından yapılmasının ücretlere yansıyabileceğini belirtiyor. Ayrıca, özelleştirmenin rekabet koşullarını nasıl etkileyeceği ve alternatif güzergahların durumu da tartışma konusu. Öte yandan, mevcut sözleşmeler ve çalışan hakları konusunda belirsizlikler bulunduğu ifade ediliyor.
Kamuoyunda, özelleştirmenin ulaşım maliyetlerini artırıp artırmayacağı ve hizmet kalitesinin nasıl korunacağı merak ediliyor. Kararın ardından sendikalar ve sivil toplum kuruluşlarının açıklama yapması bekleniyor. Özelleştirme sürecinin yargıya taşınma ihtimali de gündemde.
