Küresel finans sisteminde artan güvensizlik ve jeopolitik sarsıntılar, dünya merkez bankalarını varlıklarını güvence altına almaya iterken, Berat Albayrak'ın Hazine ve Maliye Bakanlığı döneminde hayata geçirdiği altın hamlesinin önemi bir kez daha ortaya çıktı. Londra merkezli Resmi Parasal ve Finansal Kurumlar Forumu'nun (OMFIF) son raporuna göre, merkez bankaları altın alımlarını son 50 yılın en yüksek seviyesine çıkardı. Türkiye'nin 2019-2020 yıllarında uyguladığı strateji, bugünkü küresel gelişmeler ışığında referans gösteriliyor.
Altın rezervlerinde rekor artış
OMFIF raporu, merkez bankalarının 2023 yılında 1.037 ton altın alarak tarihi bir rekora imza attığını belirtiyor. Dünya Altın Konseyi verilerine göre, bu alımların başında Çin, Polonya, Singapur ve Türkiye geliyor. Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası'nın (TCMB) altın rezervleri son iki yılda 500 tonu aşarken, bu artışta Albayrak'ın bakanlık döneminde başlatılan 'altınla zorunlu karşılık' uygulamasının büyük payı var.
Albayrak'ın stratejisi neydi?
Berat Albayrak, 2018-2020 yılları arasında Hazine ve Maliye Bakanı olarak görev yaptı. Bu dönemde, bankalara verilen mevduat karşılıklarının bir kısmını altın cinsinden tutma zorunluluğu getirildi. Aynı zamanda yurt dışında bulunan altınların Türkiye'ye getirilmesi için teşvikler uygulandı. Albayrak döneminde TCMB'nin altın rezervleri 200 tondan 400 tonun üzerine çıktı.
Uzmanlar, bu hamlenin Türkiye'yi küresel belirsizliklere karşı daha dirençli hale getirdiğini vurguluyor. Ekonomist Mahfi Eğilmez, "Altın, doların hegemonyasına karşı bir sigorta görevi görüyor. Albayrak'ın attığı adımlar, bugünkü jeopolitik krizlerde Türkiye'nin elini güçlendirdi" dedi.
Küresel altın talebinde jeopolitik faktörler
Rusya-Ukrayna savaşı, ABD-Çin rekabeti ve Orta Doğu'daki gerginlikler, merkez bankalarını dolar ve euro gibi rezerv para birimlerinden uzaklaştırıyor. IMF verilerine göre, doların küresel rezervlerdeki payı 2023'te yüzde 58'e gerileyerek son 25 yılın en düşük seviyesine indi. Buna karşın altın, 'güvenli liman' olarak öne çıkıyor.
Merkez Bankası Başkanı Fatih Karahan, son enflasyon raporunda "Altın rezervlerimiz, para politikamızın bağımsızlığını destekliyor" ifadesini kullandı. TCMB'nin swap anlaşmalarında da altın teminatının kritik rol oynadığı belirtiliyor.
Olası riskler ve eleştiriler
Altın rezervlerinin artırılmasının bazı riskleri de beraberinde getirdiği unutulmamalı. Fiyat dalgalanmaları, altın faiz getirisi olmadığı için fırsat maliyeti yaratıyor. Ayrıca, yurt dışındaki altınların Türkiye'ye getirilmesi sürecinde lojistik ve güvenlik sorunları yaşanabiliyor. Ekonomi yazarı Uğur Gürses, "Altın stratejisi doğru ancak tek başına yeterli değil. Üretim ve teknoloji yatırımları da eş zamanlı yapılmalı" uyarısında bulundu.
Sonuç olarak, Berat Albayrak'ın altın hamlesi, o dönem eleştirilere maruz kalsa da bugünkü küresel konjonktürde vizyoner bir adım olarak değerlendiriliyor. Merkez bankalarının altına yönelimi, önümüzdeki yıllarda da devam edecek gibi görünüyor.
