Atatürk'ün dış politikadaki altın anahtarı olan 'Yurtta sulh, cihanda sulh' ilkesi, bugün NATO'nun kanlı mirası karşısında sınanıyor. Türkiye, kuruluşundan bu yana bir yandan ittifakın stratejik hedeflerine katkı sunarken bir yandan da bağımsızlık reflekslerini korumaya çalışıyor. Peki, bu ikilem Türkiye'yi nereye sürüklüyor?
NATO'nun Kanlı Mirası: Soğuk Savaş'tan Günümüze
1949'da Sovyet tehdidine karşı kurulan NATO, zamanla küresel müdahaleci bir yapıya dönüştü. Bosna, Kosova, Afganistan ve Irak'taki operasyonlar, ittifakın barışçıl imajını sorgulamaya açtı. Türkiye, özellikle Soğuk Savaş döneminde ABD'nin ortadoğu'da taşeronu olarak görüldü. 1960'taki Küba Füze Krizi'nde yaşanan Jupiter füzeleri pazarlığı, Türk egemenliğinin bir ipotek altına alındığının ilk işaretiydi.
Türkiye'nin Egemenlik Sınavı: Stratejik Ortak mı, Kukla Devlet mi?
Son yıllarda Türkiye, S-400 hava savunma sistemi alımıyla ABD'ye bağımsızlık mesajı verdi. Ancak F-35 programından çıkarılma ve CAATSA yaptırımları, Ankara'nın ittifak içinde ne kadar özgür olduğu sorusunu gündeme getirdi. Suriye'deki harekatlar, Doğu Akdeniz'deki enerji arayışı ve Libya'daki varlığı, Türkiye'nin kendi çıkarları doğrultusunda hareket etme isteğini gösteriyor. Ancak NATO müttefikleriyle yaşanan gerilimler, bağımsızlığın bedelini ağırlaştırıyor.
İttifak İçinde Özerklik: Mümkün mü?
Askeri ve ekonomik bağımlılık, tam bağımsızlık hayalini zorlaştırıyor. Türkiye, NATO'nun en büyük ikinci ordusuna sahip olmasına rağmen, teknoloji transferi ve savunma sanayiinde dışa bağımlılık devam ediyor. Yerli savunma projeleri (TOGG, ANKA, MİUS) bu açığı kapatmaya çalışıyor ancak süreç yavaş ilerliyor. Öte yandan, Rusya ile enerji işbirliği ve Çin'le ticaret hacmi, Ankara'ya alternatif manevra alanları sağlıyor.
Atatürk'ün bağımsızlık anlayışı, dönemin şartlarında tam egemenliği hedeflerken bugünün küreselleşmiş dünyasında ittifaklar içinde 'özerklik' arayışına dönüşmüş durumda. Türkiye, NATO'dan çıkmak gibi radikal bir adım atmazken, ittifak içinde daha bağımsız bir duruş sergilemeye çalışıyor. Bu sınav, Türkiye'nin gelecek yıllardaki dış politikasının şekillenmesinde belirleyici olacak.
