ABD, Başkan Donald Trump'ın talimatıyla İran'ın stratejik noktalarına yönelik geniş çaplı bir askeri operasyon başlattı. Saldırı dalgası, Orta Doğu'da ateşkes umutlarını tamamen dağıtırken, Hürmüz Boğazı'nda olası bir savaş senaryosu giderek daha fazla konuşulmaya başlandı. Yemen'deki ateşkesten Suriye'deki gerilime kadar pek çok krize sahne olan bölge, artık doğrudan ABD-İran çatışmasına evrilme riskiyle karşı karşıya.
Operasyonun detayları
ABD Merkez Kuvvetleri Komutanlığı (CENTCOM) tarafından yapılan açıklamada, operasyonun İran'ın askeri altyapısını hedef aldığı belirtildi. İlk dalgada İran'ın güneyindeki askeri tesisler, lojistik merkezler ve istihbarat birimleri vuruldu. Saldırılarda İran yapımı insansız hava araçlarının kullanıldığı iddia edilirken, ABD savaş uçaklarının da Körfez ülkelerindeki üslerden havalandığı bildirildi. İran resmi haber ajansı IRNA, saldırılarda en az 10 kişinin hayatını kaybettiğini, çok sayıda yaralı olduğunu duyurdu. Operasyonun, İran'ın bölgedeki milis gruplara verdiği desteği engellemek amacıyla başlatıldığı öne sürülüyor.
Tepkiler ve riskler
İran Dışişleri Bakanlığı, saldırıları 'savaş ilanı' olarak nitelendirirken, BM Güvenlik Konseyi acil toplantıya çağrıldı. Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri ise tansiyonun düşürülmesi çağrısı yaptı. Uzmanlar, özellikle Hürmüz Boğazı'nın kapatılması durumunda küresel petrol akışının kesintiye uğrayacağını ve bunun dünya ekonomisinde büyük bir şoka yol açacağını belirtiyor. İran'ın boğazı mayınlama kapasitesine sahip olduğu bilinirken, ABD Donanması bölgedeki varlığını artırdı.
Operasyon, bölgedeki ateşkes çabalarını da sekteye uğrattı. Yemen'deki Husiler, Suudi Arabistan ve İran arasında yürütülen müzakereler dururken, Suriye'deki İran destekli gruplar da İsrail sınırında hareketlilik gösteriyor. Irak'taki Amerikan üslerine yönelik saldırıların arttığı bildiriliyor.
Bağlam ve değerlendirme
ABD ile İran arasındaki gerginlik, Trump'ın 2018'de nükleer anlaşmadan çekilmesiyle başlamıştı. Ardından Kasım Süleymani'nin öldürülmesiyle tırmanan gerilim, son aylarda dolaylı çatışmalarla devam etmişti. Ancak bu son operasyon, doğrudan bir askeri çatışmanın eşiğine gelindiğini gösteriyor. Diplomatik kanallar zorlanırken, tarafların geri adım atmaması halinde Hürmüz Boğazı'nda bölgesel bir savaşın kaçınılmaz olacağı belirtiliyor.
ABD'nin İran'a yönelik operasyonu, Orta Doğu'da yeni bir sayfa açarken, tüm gözler şimdi İran'ın misilleme adımlarına çevrildi. İran Devrim Muhafızları, saldırılara 'orantılı ve yıkıcı' bir yanıt vereceklerini duyurdu.
