ABD Başkanı Donald Trump'ın İran'a yönelik saldırı tehdidinin ardından ABD ordusu, gece saatlerinde İran'ın Hürmüz Boğazı yakınındaki askeri bölgelerini hedef alan bir bombardıman başlattı. İran devlet medyası, saldırıların en az üç askeri üssü ve bir radar tesisini vurduğunu duyururken, can kaybına ilişkin henüz resmi bir açıklama yapılmadı. Bölgede petrol akışının kesintiye uğraması riski, küresel piyasalarda tedirginliğe yol açtı.
Hedef alınan bölgeler ve stratejik önem
Pentagon yetkilileri, operasyonun Hürmüz Boğazı'nın doğu kıyısındaki İran Devrim Muhafızları'na ait füze rampaları ve deniz gözetleme istasyonlarına odaklandığını belirtti. Hürmüz Boğazı, dünya petrol ticaretinin yaklaşık %20'sine ev sahipliği yapıyor. Uzmanlar, bu bölgedeki herhangi bir askeri çatışmanın petrol fiyatlarını hızla yükseltebileceği konusunda uyarıyor. Brent petrolün varil fiyatı, haberin duyulmasının ardından %4,5 artışla 78 dolara yükseldi.
Tepkiler ve olası sonuçlar
İran Dışişleri Bakanı Hüseyin Emir Abdullahiyan, saldırıyı "uluslararası deniz ticaretine karşı bir savaş eylemi" olarak nitelendirdi ve BM Güvenlik Konseyi'ni acil toplantıya çağırdı. Suudi Arabistan ve BAE, tansiyonun düşürülmesi çağrısı yaparken, Rusya Çin ile birlikte ABD'yi kınayan bir bildiri yayımladı. NATO ise itidalli davranarak, müttefikler arasında istişarelerin sürdüğünü duyurdu. Türkiye, İran'ın kuzey komşusu olarak gelişmeleri yakından takip ettiğini ve her iki tarafı da diyaloğa davet ettiğini açıkladı.
Ekonomik ve jeopolitik bağlam
Trump yönetiminin son aylarda İran'a uyguladığı "maksimum baskı" politikası, petrol ihracatını sıfıra indirmeyi hedefliyor. Ancak bu son askeri harekat, daha önceki ekonomik yaptırımların ötesine geçiyor. Körfez ülkeleri, olası bir petrol krizine karşı stratejik rezervlerini devreye sokmaya hazırlanırken, Asya'dan Avrupa'ya birçok ülke alternatif enerji tedarik rotaları arıyor. Bölgede artan gerginlik, yılın ilk çeyreğinde küresel büyüme beklentilerini de olumsuz etkileyebilir. Bağımsız analistlere göre, bu saldırı ABD ile İran arasında uzun süredir devam eden vekalet savaşından doğrudan çatışmaya dönüşümün bir işareti olabilir ve Ortadoğu'da yeni bir istikrarsızlık dalgasını tetiklemesinden endişe ediliyor.
