ABD Senatosu, İran'a karşı askeri operasyonların durdurulmasını öngören yasa tasarısını 50'ye karşı 48 oyla kabul etti. Tasarı, Başkan Donald Trump'ın Kongre onayı olmadan İran'a yönelik askeri harekât başlatmasını engellemeyi amaçlıyor. Kabul edilen karar, Trump'ın geçen hafta İranlı General Kasım Süleymani'yi öldüren hava saldırısının ardından ABD ile İran arasında artan gerilim ortamında geldi. Senato'daki oylamaya, Trump'ın kendi partisi Cumhuriyetçiler'den sekiz senatörün destek vermesi dikkat çekti. Tasarının Beyaz Saray tarafından veto edilmesi bekleniyor.
Kararın içeriği ve oylama süreci
Senato'da kabul edilen karar tasarısı, ABD Başkanı'nın Kongre'nin onayı olmaksızın İran'a yönelik askeri güç kullanmasını yasaklıyor. Tasarı, Senato'nun anayasal savaş yetkilerini vurgulayarak, Başkan'ın Kongre'nin onayı olmadan ülkeyi savaşa sokamayacağını hatırlatıyor. Oylamada 50 'evet' oyuna karşılık 48 'hayır' oyu çıkarken, 2 senatör oylamaya katılmadı. Cumhuriyetçi senatörlerden Susan Collins, Lisa Murkowski, Jerry Moran, Mike Lee, Rand Paul, Lamar Alexander, Bill Cassidy ve Todd Young tasarıya destek veren isimler oldu. Demokrat senatörler ise neredeyse tam bir blok halinde 'evet' oyu kullandı.
Trump'ın vetosu ve sonraki adımlar
Başkan Trump, daha önce yaptığı açıklamalarda böyle bir kararı veto edeceğini belirtmişti. Tasarının yasalaşması için Senato ve Temsilciler Meclisi'nde üçte iki çoğunluğun vetoyu aşması gerekiyor. Şu anki siyasi tabloda bu çoğunluğun sağlanması zor görünüyor. Temsilciler Meclisi'nin de benzer bir kararı kabul etmesi halinde, Kongre'nin savaş yetkileri konusunda yargıya taşınabilecek bir süreç başlayabilir. Uzmanlar, bu oylamanın sembolik önemine dikkat çekiyor; zira Kongre'nin savaş ilan etme yetkisi Anayasa ile güvence altına alınmış olsa da, son yıllarda başkanlar bu yetkiyi sıkça aşındırdı.
Oylamanın arka planı ve etkileri
Karar, 3 Ocak 2020'de ABD'nin Bağdat Havalimanı'nda düzenlediği insansız hava aracı saldırısıyla İran Devrim Muhafızları Kudüs Gücü Komutanı General Kasım Süleymani'yi öldürmesinin ardından geldi. Saldırı, ABD ile İran arasında tırmanan gerginliği daha da artırdı. İran, misilleme olarak 8 Ocak'ta Irak'taki ABD üslerine balistik füzelerle saldırdı. Bu olaylar, ABD kamuoyunda yeni bir savaş endişesini körükledi. Senato oylaması, özellikle Cumhuriyetçi kanatta Trump'ın İran politikasına yönelik artan rahatsızlığı yansıtıyor. Karar, bağlayıcı olmamakla birlikte, Başkan'ın elini zayıflatacak siyasi bir mesaj olarak değerlendiriliyor.
Uzman görüşleri ve ekonomik yansımalar
Siyaset bilimciler, Senato'nun bu adımının anayasal dengeler açısından kritik olduğunu, ancak Trump'ın dış politika ajandasını değiştirmeyeceğini belirtiyor. Ekonomik açıdan, İran ile yaşanan gerilim petrol fiyatlarında dalgalanmaya neden olurken, küresel piyasalar da tedirgin. Borsa endeksleri son haftalarda inişli çıkışlı bir seyir izledi. Uzmanlar, olası bir askeri çatışmanın Orta Doğu'daki istikrarı bozarak enerji maliyetlerini artırabileceği uyarısında bulunuyor.
Bu gelişme, ABD'nin dış politikasında Kongre ile yürütme arasındaki güç mücadelesinin yeni bir cephesi olarak kayda geçti. Önümüzdeki günlerde Temsilciler Meclisi'nin benzer bir karar alıp almayacağı merak konusu. Ancak her durumda, İran dosyasının hem ABD iç siyasetinde hem de uluslararası ilişkilerde uzun süre sıcak kalmaya devam edeceği öngörülüyor.
