ABD ordusu, Basra Körfezi'ndeki Hürmüz Boğazı'nda İran'a ait askeri hedeflere yönelik bir saldırı düzenledi. Saldırı, yerel saatle sabah erken saatlerinde başlatıldı ve İran Devrim Muhafızları'na ait deniz üsleri ile radar sistemleri hedef alındı. Pentagon'dan yapılan açıklamada, operasyonun 'ABD ve müttefik gemilerine yönelik artan tehditlere karşı caydırıcı' amaçlı olduğu belirtilirken, İran ise saldırıyı 'uluslararası hukukun ihlali' olarak nitelendirdi. Bölgede petrol geçiş hattının güvenliği küresel piyasalarda endişeye yol açtı ve ham petrol fiyatları yüzde 5'in üzerinde yükseldi.
Saldırının ayrıntıları
ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), operasyon kapsamında Hürmüz Boğazı'nın kuzey kesiminde bulunan iki İran füze rampası ile bir deniz üssünün imha edildiğini duyurdu. Saldırıda insansız hava araçları ve güdümlü füzeler kullanıldığı bildirildi. İran resmi ajansı IRNA ise, saldırıda 3 askerin hayatını kaybettiğini, 12 kişinin yaralandığını öne sürdü. Olayın ardından İran, Hürmüz Boğazı'nda tanker geçişlerine yönelik geçici kısıtlama getirdiğini açıkladı. Bölgede ticari gemilerin rotalarını değiştirdiği ve bazı petrol tankerlerinin beklemeye alındığı belirtiliyor.
Arka plan ve bağlam
ABD ile İran arasındaki gerilim, son haftalarda İran'ın Hürmüz Boğazı'nda ticari gemilere yönelik tacizleri ve ABD donanmasına ait bir insansız hava aracını düşürmesiyle tırmanmıştı. Trump yönetimi, daha önce İran'a yönelik 'maksimum baskı' politikası çerçevesinde yaptırımları artırmış ve bölgeye ek askeri varlık göndermişti. Uzmanlar, bu saldırının iki ülke arasında doğrudan bir askeri çatışma riskini artırdığını vurguluyor. Öte yandan, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi acil toplantıya çağrılırken, Avrupa Birliği itidal çağrısında bulundu. Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri ise ABD'ye destek açıklaması yaptı. Petrol piyasalarında arz endişeleriyle birlikte Brent petrol varili 85 dolar seviyesine yükseldi. Ekonomistler, boğazın tamamen kapanması durumunda küresel petrol arzının yüzde 20'sinin kesintiye uğrayacağına dikkat çekiyor.
Sonuç olarak, Hürmüz Boğazı'ndaki bu saldırı, ABD-İran ilişkilerinde yeni bir kriz başlangıcını işaret ediyor. Bölgedeki askeri hareketliliğin önümüzdeki günlerde artması beklenirken, diplomatik çözüm arayışlarının ne kadar etkili olacağı belirsizliğini koruyor. Küresel güçlerin ve bölge ülkelerinin atacağı adımlar, hem Ortadoğu'daki istikrarı hem de dünya enerji piyasalarını derinden etkileyecektir.
