ABD'nin İran'a ait füze, İHA ve radar noktalarını vurmasının ardından Tahran yönetimi misilleme yaptı. ABD Başkanı Donald Trump'ın emriyle Orta Doğu'da konuşlu ABD güçleri, İran destekli milis gruplarına ait olduğu belirtilen 85 hedefe saldırdı. İran Dışişleri Bakanlığı, ABD'yi ateşkesi ihlal etmekle suçlayarak bir dizi askeri operasyonla karşılık verdi. Pakistan'ın arabuluculuk girişimleri sürerken bölge gerilimi tırmanıyor.
Saldırı ve misilleme nasıl gelişti?
ABD Merkez Komutanlığı (CENTCOM) tarafından yapılan açıklamada, İran Devrim Muhafızları'na bağlı Kudüs Gücü'nün Suriye ve Irak'ta kullandığı füze rampaları, insansız hava aracı üsleri ve radar sistemlerinin vurulduğu bildirildi. Saldırıda, Suriye'nin Palmira bölgesinde bulunan bir askeri üs ile Irak'ın Enbar vilayetindeki bir hava savunma sistemi imha edildi. İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Nasır Kenani, ABD'nin bu hamlesinin bölgede istikrarı bozduğunu belirterek, Tahran'ın ulusal güvenliğine yönelik her türlü tehdide karşılık verme hakkını kullandığını duyurdu.
Pakistan ve İran diplomatik temasları
Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif, iki ülkenin askeri ve diplomatik temsilcileri arasında acil görüşmeler başlatıldığını açıkladı. İslamabad yönetimi, tansiyonun düşürülmesi için hem Washington'a hem Tahran'a ateşkes çağrısı yaptı. Pakistan Dışişleri Bakanı Bilawal Butto Zerdari, İranlı mevkidaşı Hüseyin Emir Abdullahiyan ile telefonda görüştü. İran'ın Birleşmiş Milletler nezdindeki temsilcisi ise ABD'yi uluslararası hukuku ihlal etmekle suçladı ve konuyu Güvenlik Konseyi'ne taşıyacaklarını bildirdi.
Tahran yönetimi, misilleme kapsamında Basra Körfezi'nde bulunan bir ABD savaş gemisine insansız hava aracıyla saldırı düzenlediğini, ancak geminin ciddi hasar almadığını duyurdu. ABD Donanması, bölgedeki varlığını artırarak olası yeni saldırılara karşı teyakkuz halinde olduğunu belirtti. Bölge ülkeleri ise gerilimin yayılmasından endişe ediyor.
Bölgedeki güç dengeleri ve uluslararası tepkiler
ABD ve İran arasındaki bu son çatışma, 2020 yılında Kasım Süleymani'nin öldürülmesinin ardından en ciddi askeri karşılaşma olarak kayıtlara geçti. Avrupa Birliği Dış İlişkiler Yüksek Temsilcisi Josep Borrell, her iki tarafa da itidal çağrısında bulundu. Rusya Dışişleri Bakanlığı, tarafları sağduyulu olmaya davet etti. Türkiye Dışişleri Bakanlığı ise bölgedeki istikrarın korunması için temaslarını sürdürüyor. Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri, çatışmanın yayılması halinde kendi güvenliklerini tehdit edebileceği gerekçesiyle endişeli.
Bağımsız analistler, ABD saldırısının İran'ın nükleer programına yönelik müzakerelerde elini zayıflatma amacı taşıdığını, İran'ın ise bölgedeki vekil güçler üzerindeki nüfuzunu göstermeye çalıştığını belirtiyor. Her iki tarafın da topyekûn bir savaş istemediği, ancak sınırlı çatışmaların sürpriz şekilde tırmanabileceği yorumu yapılıyor.
