ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), 7 ve 8 Temmuz 2025 tarihlerinde İran'a karşı düzenlenen geniş çaplı hava saldırılarında yaklaşık 90 askeri hedefin vurulduğunu açıkladı. Saldırılar, ABD'nin bölgedeki askeri varlığına yönelik artan tehditlere yanıt olarak gerçekleştirildi. CENTCOM tarafından yapılan yazılı açıklamada, hedeflerin İran'ın balistik füze kapasitesi, insansız hava aracı (İHA) üretim tesisleri ve hava savunma sistemleri olduğu belirtildi.
Saldırının Detayları
Operasyon kapsamında bombardıman uçakları ve savaş gemilerinden fırlatılan seyir füzeleri kullanıldı. CENTCOM, İran'ın farklı bölgelerindeki 85'ten fazla hedefin imha edildiğini, saldırılarda sivil kayıp yaşanmadığını iddia etti. Hedefler arasında Tahran yakınlarındaki bir askeri üs, İsfahan'daki uranyum dönüşüm tesisine ait koruma birimleri ve Hürmüzgan eyaletinde konuşlu deniz mayın döşeme gemileri yer aldı. ABD Savunma Bakanlığı yetkilileri, saldırıların İran'ın nükleer programını tamamen durdurmayı değil, askeri kabiliyetlerini zayıflatmayı amaçladığını vurguladı.
Ekonomik Yansımalar
Ortadoğu'da tırmanan gerilim, küresel petrol piyasalarında hareketliliğe yol açtı. Brent petrolün varil fiyatı saldırı haberlerinin ardından yüzde 3,2 artışla 89 dolara yükseldi. Uzmanlar, İran'ın Hürmüz Boğazı'nı kapatma ihtimalinin enerji arzına ilişkin endişeleri artırdığını belirtiyor. Türkiye, enerji ithalatının önemli bir kısmını bu bölgeden sağladığı için olası bir krizden en çok etkilenecek ülkeler arasında görülüyor. Ekonomistler, döviz kurlarında dalgalanma ve enflasyon üzerinde yukarı yönlü baskı olabileceği uyarısında bulunuyor.
Bölgesel ve Küresel Tepkiler
BM Güvenlik Konseyi, gelişmeleri değerlendirmek üzere acil toplantıya çağrıldı. Rusya ve Çin, ABD'yi uluslararası hukuku ihlal etmekle suçlarken, Avrupa Birliği itidalli olunması çağrısı yaptı. Suudi Arabistan ve BAE, saldırıların bölgesel istikrarı tehdit ettiğini belirterek tarafları diyaloğa davet etti. İran Dışişleri Bakanlığı, saldırıları "savaş ilanı" olarak nitelendirirken, misilleme yapılacağı sinyalini verdi. İsrail ise operasyonu desteklediğini açıkladı.
Tarihsel Bağlam ve Değerlendirme
ABD ile İran arasındaki gerginlik, 2018'de ABD'nin nükleer anlaşmadan çekilmesiyle başlayan sürecin en şiddetli aşaması olarak kaydedildi. Bu saldırı, İran Devrim Muhafızları Komutanı Kasım Süleymani'nin 2020'de suikastından bu yana ABD'nin İran topraklarına düzenlediği en büyük askeri harekât. Bağımsız analistler, tırmanışın kontrolden çıkarak geniş çaplı bir savaşa dönüşme riski taşıdığı görüşünde. Ancak her iki tarafın da doğrudan bir çatışmadan kaçınmak için sınırlı operasyonlarla yetindiği, saldırıların daha çok caydırıcılık amacı taşıdığı yorumları yapılıyor. Bölgedeki diplomatik kanalların hala açık olduğu, Katar ve Umut arabuluculuğunda müzakerelerin sürdüğü biliniyor.
