ABD ile İran arasında Hürmüz Boğazı’nda tansiyon dün gece zirveye çıktı. ABD Başkanı Donald Trump, Tahran yönetiminin üç tankere yönelik saldırısının ardından ateşkesin bittiğini açıkladı ve iki aşamalı füze saldırısı talimatı verdi. Washington’un saldırısına dakikalar içinde yanıt veren İran, bölgedeki gerilimi daha da artırdı.
Trump: 'Ateşkes bitti'
Beyaz Saray’dan yapılan açıklamada, Trump’ın saldırı emrini Hürmüz Boğazı’nda ticari gemilere yönelik tehditlerin devam etmesi üzerine verdiği belirtildi. Trump, “Ateşkes bitti. Bu iş bitti” ifadelerini kullandı. ABD Savunma Bakanlığı, saldırının belirlenen hedeflere yönelik olduğunu ve sivil kayıpların önlenmesi için azami hassasiyet gösterildiğini duyurdu. Pentagon sözcüsü, operasyonun başarılı olduğunu ve ikinci aşamanın değerlendirilmekte olduğunu söyledi.
Tahran’dan anında misilleme
İran Devrim Muhafızları, ABD’nin saldırısına karşılık olarak Basra Körfezi’nde konuşlu bir ABD savaş gemisini hedef aldığını açıkladı. Tahran yönetimi, “Hürmüz Boğazı’nın güvenliği bizim kırmızı çizgimizdir. Hiçbir saldırı karşılıksız kalmayacak” mesajını verdi. Bölgedeki petrol tankerlerinin seyrüseferi durdurulurken, uluslararası deniz ticareti alarm verdi. İran Dışişleri Bakanlığı, BM Güvenlik Konseyi’ni acil toplantıya çağırdı.
Hürmüz Boğazı neden önemli?
Dünya petrol arzının yaklaşık beşte birinin geçtiği Hürmüz Boğazı, stratejik önemiyle biliniyor. İran, defalarca boğazı kapatma tehdidinde bulunmuş, bu da küresel petrol fiyatlarında ani yükselişlere neden olmuştu. Uzmanlar, iki ülke arasındaki gerilimin bölgesel bir çatışmaya dönüşmesi halinde enerji krizinin kaçınılmaz olacağı uyarısında bulunuyor.
ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), bölgeye ek savaş gemisi ve savaş uçağı sevk etti. Rusya, taraflara itidal çağrısı yaparken, Çin ise diplomatik çözümden yana olduğunu açıkladı. Avrupa Birliği, her iki tarafı da sağduyulu olmaya davet etti.
Bağımsız değerlendirme
ABD ve İran arasındaki bu son gerginlik, 2015 nükleer anlaşmasının çöküşünden bu yana en ciddi askeri karşılaşma olarak kayıtlara geçti. Trump yönetiminin maksimum baskı politikasının askeri boyuta evrilmesi, bölgede kontrolden çıkma riski taşıyor. İran’ın misilleme kapasitesi göz önüne alındığında, kısa vadede diplomatik bir çıkış bulunamazsa Hürmüz Boğazı’nda sıcak çatışma kaçınılmaz görünüyor.
