Yeni bir bilimsel çalışma, gün içinde 30 dakikadan uzun süre kesintisiz oturmanın veya uzanmanın kanserden ölüm riskini artırabileceğini ortaya koydu. Daha önce kalp ve damar hastalıklarıyla ilişkilendirilen hareketsiz yaşam tarzı, bu araştırmayla kanser riski açısından da mercek altına alındı. Uzmanlar, kısa yürüyüşler ve ev işleri gibi basit aktivitelerin bile riski azaltabileceğini belirtiyor.
Araştırmanın detayları
Amerikan Kanser Derneği tarafından yürütülen ve 10 yıl süren çalışmada, 50 yaş üstü 150 bin kişinin günlük hareket alışkanlıkları izlendi. Katılımcıların oturma süreleri ve kanser teşhisi arasındaki ilişki analiz edildi. Sonuçlara göre, günde 30 dakikadan uzun süre kesintisiz oturanlarda kanserden ölüm riski, daha sık hareket edenlere göre yüzde 20 daha yüksek çıktı. Özellikle meme, kolon ve akciğer kanseri riskinde belirgin artış gözlendi.
Uzman yorumu
İstanbul Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Anabilim Dalı öğretim üyesi Prof. Dr. Ahmet Yılmaz, "Hareketsizlik, vücuttaki iltihaplanma düzeyini artırarak kanser gelişimini tetikleyebiliyor. Oturma süresini bölmek, kas aktivitesini canlı tutmak çok önemli" dedi. Araştırma, her 30 dakikada bir 2-3 dakika ayağa kalkıp yürümenin riski önemli ölçüde düşürdüğünü gösteriyor.
Dünya Sağlık Örgütü de günde en az 150 dakika orta şiddetli fiziksel aktivite öneriyor. Ancak araştırmaya göre, kısa süreli hareketler bile uzun vadede koruyucu etki sağlıyor. "Hareketsiz geçen her 30 dakika, vücudun metabolik dengesini bozuyor" diyen Prof. Yılmaz, ofis çalışanlarının masa başında düzenli mola vermesini tavsiye ediyor.
Uzmanlar, hareketsizliğin kanser riskini artıran mekanizmalarını şöyle sıralıyor: Uzun süre oturmak kan şekeri ve insülin düzeylerini yükseltiyor, bağırsak hareketlerini yavaşlatıyor, vücut yağlanmasını artırıyor ve bağışıklık sistemi fonksiyonlarını olumsuz etkiliyor. Tüm bu faktörler kanser hücrelerinin oluşumunu ve yayılmasını kolaylaştırıyor.
Çalışmanın en dikkat çekici bulgusu, haftada 4-5 saat spor yapan kişilerde bile oturma süresinin uzun olması durumunda kanser riskinin yüksek kalması. Yani düzenli egzersiz, uzun süreli oturmanın etkisini tamamen ortadan kaldırmıyor. Bu nedenle hareketsizlikle mücadelede sık sık kalkıp hareket etmek kritik önem taşıyor.
Ne yapmalı?
İşte günlük hayatta uygulanabilecek basit öneriler:
- Her 30 dakikada bir ayağa kalkın ve 2-3 dakika yürüyün.
- Telefonla konuşurken ayakta durun.
- Masa başında çalışırken dik oturmaya özen gösterin.
- Öğle arasında kısa bir yürüyüş yapın.
- Asansör yerine merdiven kullanın.
- Ev işleri sırasında hareketli olun.
Bu araştırma, hareketsiz yaşam tarzının yalnızca kalp sağlığını değil, kanser riskini de doğrudan etkilediğini gösteriyor. Küçük değişikliklerle oturma süresini azaltmak, sağlıklı bir yaşam için atılacak en önemli adımlardan biri. Unutulmamalıdır ki, hareketsizlik yeni bir sigara gibi karşımıza çıkıyor; ne kadar az otururuz o kadar iyi.
