Türkiye'de yargı sisteminde köklü değişiklikler öngören ve kamuoyunda "12. Yargı Paketi" olarak bilinen 7589 sayılı Kanun, 31 Temmuz 2026 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdi. Yargının Etkin ve Verimli İşlemesine Yönelik Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun, 13 ayrı kanunda önemli düzenlemeler içeriyor. Paketin en dikkat çekici maddesi, belirli davalarda yargılama sürecinin en geç 3 ay içinde tamamlanmasını öngören hüküm oldu. Bu düzenlemeyle yargıda yaşanan gecikmelerin önüne geçilmesi ve vatandaşın adalete olan güveninin artırılması hedefleniyor.
Hangi Davalar 3 Ay Sürecek?
Yeni düzenlemeye göre, basit yargılama usulüne tabi olan ve kapsamı kanunla belirlenen bazı davalarda, mahkeme dosyanın kendisine verildiği tarihten itibaren en geç 3 ay içinde kararını verecek. Bu süre, zorunlu hallerde ve kanunda belirtilen istisnai durumlarda uzatılabilecek. Uygulama, özellikle tüketici mahkemeleri, iş mahkemeleri ve bazı idari yargı mercilerindeki iş yükünü azaltmayı amaçlıyor. Adalet Bakanlığı yetkilileri, bu süre sınırının yargılamaların hızlanmasına katkı sağlayacağını ve tarafların mağduriyetini önleyeceğini belirtiyor.
13 Kanunda Yapılan Değişiklikler Neler?
Paket kapsamında Türk Ceza Kanunu, Ceza Muhakemesi Kanunu, Hukuk Muhakemeleri Kanunu, İcra ve İflas Kanunu, Avukatlık Kanunu gibi temel yasaların yanı sıra, İdari Yargılama Usulü Kanunu ve Arabuluculuk Kanunu dahil toplam 13 kanunda değişiklik yapıldı. Değişikliklerin ana hatları şöyle:
- Hukuk Muhakemeleri Kanunu: İstinaf ve temyiz sürelerinde yeniden düzenleme yapılarak dosyaların üst mahkemelerde bekleme süresi kısaltıldı.
- Ceza Muhakemesi Kanunu: Koruma tedbirlerine ilişkin kararlarda yeni şartlar getirildi; tutuklama kararlarının gerekçelendirilmesi zorunlu hale getirildi.
- İcra ve İflas Kanunu: Elektronik haciz uygulamasının kapsamı genişletilerek alacaklıların tahsilat süreci hızlandırıldı.
- Arabuluculuk Kanunu: Bazı uyuşmazlık türlerinde arabuluculuk zorunlu hale getirildi ve arabuluculuk sürelerine ilişkin düzenlemeler yapıldı.
- Avukatlık Kanunu: Avukatlık ücret tarifesinde güncelleme yapıldı ve avukatların dosyalara erişimini kolaylaştıran düzenlemeler eklendi.
Yargıda Dijital Dönüşüm Hızlanacak
Paketin en önemli ayaklarından biri de yargıda dijital dönüşümün hızlandırılması. UYAP (Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi) üzerinden sunulan hizmetler genişletilirken, elektronik tebligat uygulamasının zorunlu olduğu durumlar artırıldı. Ayrıca, duruşmaların video konferans yöntemiyle yapılabilmesine ilişkin düzenlemeler güncellenerek, özellikle şehir dışında bulunan tanık ve bilirkişilerin dinlenmesi kolaylaştırıldı. Bu adımların yargıda iş yükünü azaltması ve süreçleri hızlandırması bekleniyor.
Uzmanlar Ne Diyor?
Hukukçular, 12. Yargı Paketi'ni genel olarak olumlu karşılıyor. Ancak bazı uzmanlar, getirilen süre sınırlamalarının mahkemelerin iş yükü ile orantılı olmadığını, bu nedenle uygulamada aksaklıklar yaşanabileceğini savunuyor. İstanbul Barosu Yönetim Kurulu üyesi Av. Elif Yılmaz, "3 aylık süre sınırı, dosya sayısı fazla olan mahkemelerde fiilen mümkün olmayabilir. Bu nedenle hâkimlerin ve mahkemelerin altyapısının güçlendirilmesi şart" dedi. Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Ahmet Kaya ise düzenlemenin "yargıda iş yükünü azaltıcı etkisinin olacağını, ancak asıl hedefin yargı bağımsızlığının güçlendirilmesi olması gerektiğini" vurguladı.
Yeni Dönemin Etkileri
12. Yargı Paketi, yargı sisteminde uzun süredir beklenen reformların bir parçası olarak değerlendiriliyor. Özellikle yargılamaların hızlandırılması, vatandaşların adalete erişimini kolaylaştıracak ve Türkiye'nin uluslararası yargı performansı göstergelerinde iyileşme sağlayabilecek. Ancak paketin başarılı olabilmesi için, hâkim ve savcı sayısının artırılması, mahkemelerin fiziki ve teknik altyapısının güçlendirilmesi gibi tamamlayıcı adımların atılması gerekiyor. Önümüzdeki dönemde yargı paketinin uygulamadaki sonuçlarının titizlikle takip edilmesi ve varsa eksikliklerin giderilmesi, adalet sisteminin sağlıklı işlemesi açısından kritik önem taşıyor.
