Yükseköğretim Kurulu (YÖK) tarafından 17-31 Temmuz tarihleri arasında rektör aday başvurularının alındığı 12 üniversitede atamalar henüz gerçekleşmedi. Eğitim Sen Yükseköğretim ve Eğitim Sekreteri Evrim Gülez, rektör belirleme sürecinde üniversite bileşenlerinin söz hakkı bulunmadığını ve adayların hangi ölçütlere göre değerlendirildiğinin belirsiz olduğunu ifade etti. Gülez, "Herkes bir kişinin kararını bekliyor" diyerek sürecin merkezi bir karar mekanizmasına bağlı olduğunu vurguladı.
Atama Süreci ve Belirsizlikler
YÖK'ün belirlediği takvim doğrultusunda 12 üniversite için rektör adayları başvurularını tamamladı. Ancak aradan geçen süreye rağmen atamaların yapılmaması, akademik çevrelerde ve üniversite bileşenleri arasında belirsizlik yaratıyor. Edinilen bilgilere göre, başvuruların ardından YÖK tarafından belirlenen aday listeleri Cumhurbaşkanlığı'na sunuldu. Atama kararı için Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın onayı bekleniyor. Bu durum, sürecin tek bir kişinin inisiyatifinde ilerlediği eleştirilerini beraberinde getiriyor.
Eğitim Sen Yükseköğretim ve Eğitim Sekreteri Evrim Gülez, konuya ilişkin yaptığı açıklamada, üniversitelerin özerkliğine vurgu yaparak, "Rektörlerin belirlenmesinde üniversite bileşenlerinin, yani akademisyenlerin, öğrencilerin ve idari personelin söz hakkı yok. Adaylar hangi ölçütlere göre değerlendiriliyor, bu kriterler şeffaf değil. Herkes bir kişinin kararını bekliyor" dedi. Gülez, mevcut sistemin liyakat ve katılımcılık ilkelerinden uzak olduğunu savundu.
Üniversite Bileşenlerinin Talepleri
Üniversite bileşenleri, rektör atamalarında daha fazla söz sahibi olmak istiyor. Öğretim üyeleri, öğrenci temsilcileri ve sendikalar, rektör belirleme sürecinin katılımcı bir modelle yürütülmesi gerektiğini dile getiriyor. Eğitim Sen'in açıklamalarına göre, mevcut sistemde üniversite içi demokrasi işletilmiyor ve karar alma süreçleri şeffaflıktan uzak. Bu durum, akademik özgürlük ve üniversite özerkliği açısından endişe verici bulunuyor.
Öte yandan, atama bekleyen üniversitelerde görev yapan akademisyenler, rektör atamalarının bir an önce tamamlanmasını istiyor. Uzayan süreç, idari ve akademik kararların alınmasını geciktiriyor, bu da üniversitelerin günlük işleyişini olumsuz etkiliyor. Bazı üniversitelerde geçici olarak rektör vekilleri görev yapıyor; ancak kalıcı atamaların yapılmaması, stratejik planlama ve bütçe yönetimi gibi konularda aksamalara yol açıyor.
Yasal Çerçeve ve YÖK'ün Rolü
Türkiye'de rektör atamaları, 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'na göre düzenleniyor. YÖK, aday başvurularını aldıktan sonra her üniversite için belirli sayıda adayı Cumhurbaşkanlığı'na sunuyor. Cumhurbaşkanı da bu adaylar arasından atama yapıyor. 2018 yılında yapılan yasal değişiklikle birlikte rektörlerin belirlenmesinde yetki tamamen Cumhurbaşkanı'na verilmiş durumda. Bu sistem, üniversite bileşenlerinin seçim sürecine doğrudan katılımını ortadan kaldırıyor.
Eleştirmenler, bu modelin üniversitelerin özerkliğini zedelediğini ve akademik özgürlüğü kısıtladığını öne sürüyor. YÖK yetkilileri ise sürecin yasal çerçevede yürütüldüğünü ve liyakat esasına göre değerlendirme yapıldığını savunuyor. Ancak hangi kriterlerin kullanıldığına dair kamuoyuyla paylaşılan somut bir bilgi bulunmuyor.
Akademik Çevrelerde Endişe
Rektör atamalarının gecikmesi, akademik çevrelerde çeşitli endişelere yol açıyor. Özellikle araştırma üniversiteleri, uluslararası projeler ve iş birlikleri için istikrarlı bir yönetime ihtiyaç duyuyor. Atama sürecinin uzaması, bu tür girişimlerin askıya alınmasına neden olabiliyor. Ayrıca, akademik terfiler ve atamalar da rektör onayı gerektirdiği için süreç tıkanabiliyor.
Eğitim Sen'in açıklamaları, üniversite bileşenlerinin ortak taleplerini yansıtıyor. Sendika, rektör belirleme sürecinde seçim usulünün getirilmesi ve üniversite içi demokrasinin güçlendirilmesi çağrısında bulunuyor. Ancak mevcut yasal düzenlemeler, böyle bir değişikliği zorlaştırıyor.
Sonuç ve Beklentiler
12 üniversitede rektör atamalarının ne zaman yapılacağı belirsizliğini koruyor. Cumhurbaşkanlığı'ndan yapılacak açıklama beklenirken, üniversite bileşenleri sürecin şeffaf ve katılımcı olması yönündeki taleplerini sürdürüyor. Eğitim Sen gibi paydaşlar, karar mekanizmasının tek kişiye bağlı olmasının üniversitelerin geleceği açısından risk oluşturduğunu vurguluyor. Atamaların gecikmesi, akademik takvimi ve üniversitelerin stratejik hedeflerini olumsuz etkiliyor. Önümüzdeki günlerde yapılacak atamalar, üniversitelerin yönetim yapısını ve akademik özgürlük ortamını şekillendirecek.
