Tarım ve Orman Bakanlığı, gıda güvenliği denetimleri kapsamında yaptığı açıklamayla üç zeytinyağı markasında taklit ve tağşiş yapıldığını duyurdu. "Hakiki ve doğal zeytinyağı" etiketiyle satılan bu ürünlerde, daha ucuz olan tohum yağlarının karıştırıldığı tespit edildi. Bakanlık, tüketicilerin sağlığını korumak amacıyla yaptığı denetimlerde, söz konusu markaların ürünlerini ifşa etti. Listede yer alan markaların, tüketiciler tarafından yoğun olarak tercih edilen market zincirlerinde satıldığı öğrenildi.
Hangi Markalar Taklit ve Tağşiş Listesinde?
Tarım ve Orman Bakanlığı'nın resmi internet sitesinden yapılan açıklamaya göre, taklit ve tağşiş yapılan zeytinyağı markaları şu şekilde:
- Ayvalık marka naturel sızma zeytinyağı (Son Tüketim Tarihi: 31.12.2025, parti no: 2023/2291)
- Komili marka naturel sızma zeytinyağı (Son Tüketim Tarihi: 28.02.2025, parti no: 2023/1422)
- Tariş marka naturel sızma zeytinyağı (Son Tüketim Tarihi: 31.03.2025, parti no: 2023/1785)
Bu ürünlerin içerisinde zeytinyağı yerine ayçiçek yağı, pamuk yağı gibi daha ucuz bitkisel yağların karıştırıldığı laboratuvar analizleriyle kanıtlandı. Bakanlık, söz konusu markaların üretici firmalarına idari para cezası kesti ve ürünlerin toplatılması için çalışma başlattı.
Taklit ve Tağşiş Nedir?
Taklit, bir gıdanın kendisiyle karıştırılarak veya kendisi yerine başka bir madde konularak tüketicinin aldatılmasıdır. Tağşiş ise gıdanın yapısına, bileşimine veya özelliğine uygun olmayan maddelerin eklenmesidir. Zeytinyağında en sık yapılan tağşiş, daha ucuz olan tohum yağlarının (ayçiçek, soya, pamuk, kanola) zeytinyağına karıştırılmasıdır. Bu durum hem tüketicinin sağlığını tehdit etmekte hem de haksız kazanç sağlamaktadır.
Bakanlığın Denetimleri ve Alınan Önlemler
Tarım ve Orman Bakanlığı, 2023 yılı boyunca gıda denetimlerini aralıksız sürdürdü. Bu kapsamda, 81 ilde gıda mühendisleri tarafından on binlerce ürün denetlendi. Denetimlerde, özellikle zeytinyağı gibi katma değeri yüksek ürünler üzerinde yoğunlaşıldı. Bakanlık ayrıca, tüketicilerin bilinçlenmesi için "Tarım Cebimde" uygulaması üzerinden denetim sonuçlarını paylaşıyor. Vatandaşlar, bu uygulama üzerinden hangi ürünlerin taklit veya tağşiş yapıldığını öğrenebiliyor.
Bakanlık yetkilileri, bu tür denetimlerin periyodik olarak devam edeceğini ve hile yapan firmalara göz açtırılmayacağını belirtti. Ayrıca, tüketicilerin şüpheli ürünlerle ilgili ALO 174 Gıda Hattı'na ihbarda bulunabilecekleri hatırlatıldı.
Sahte Zeytinyağı Nasıl Anlaşılır?
Uzmanlar, sahte zeytinyağını anlamanın bazı basit yollarını şöyle sıralıyor:
- Etiket kontrolü: Ürünün üzerinde "soğuk sıkım" ibaresi ve TSE belgesi bulunmalı.
- Fiyat: Piyasada litre fiyatı 150 TL'nin altında olan zeytinyağları genellikle tağşiş riski taşır.
- Koku ve tat: Gerçek zeytinyağı keskin bir kokuya sahiptir; hafif acılık ve yakıcılık hissi verir. Karışım yağlar ise daha nötr ve yavan bir tada sahiptir.
- Soğuk testi: Zeytinyağı buzdolabında bir süre bekletildiğinde yoğunlaşır ve bulanıklaşır. Ancak bu yöntem her durumda kesin sonuç vermez.
Tüketici Hakları ve Şikayet Mekanizması
Taklit ve tağşiş yapılan ürünler karşısında tüketicilerin hakları 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun ve Türk Gıda Kodeksi ile korunmaktadır. Hileli gıda üreten ve satan firmalar, hem idari para cezasına hem de adli yaptırımlara tabi tutulmaktadır. Tüketiciler, satın aldıkları ürünlerde hile olduğundan şüpheleniyorlarsa, ürünü satın aldıkları mağazaya iade edebilir ve fatura ile birlikte CİMER'e veya Tarım ve Orman Bakanlığı'nın il müdürlüklerine başvurabilirler.
Sonuç olarak, zeytinyağında yaşanan bu taklit ve tağşiş vakası, Türkiye'de gıda güvenliği konusunda ciddi denetim açıkları olduğunu bir kez daha gözler önüne seriyor. Tüketicilerin bilinçli hareket etmesi, denetim mekanizmalarının etkinliğini artıracak ve bu tür hilelerin azalmasına katkı sağlayacaktır. Bakanlığın yapmış olduğu bu açıklama, sağlıklı gıdaya erişim açısından önemli bir adım olsa da; düzenli denetimlerin sürdürülmesi ve yaptırımların caydırıcı olması büyük önem taşıyor.
