Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile gerçekleştirdiği görüşmenin ardından Rusya-Ukrayna savaşının sona erdirilmesi amacıyla liderler düzeyinde üçlü bir zirvenin Türkiye’de düzenlenmesi fikrine yeşil ışık yaktı. Zelenskiy, görüşmenin ardından yaptığı açıklamada, Türkiye’nin ev sahipliğinde yapılacak bir toplantının savaşı sonlandırmak için önemli bir adım olabileceğini belirtti. Bu açıklama, savaşın başlangıcından bu yana en somut diplomatik girişimlerden biri olarak değerlendiriliyor.
Erdoğan ile Kritik Görüşme
Cumhurbaşkanı Erdoğan ile Ukrayna Devlet Başkanı Zelenskiy arasındaki görüşme, iki ülke arasındaki üst düzey temasların devamı niteliğinde. Görüşmede, bölgesel güvenlik, tahıl koridoru anlaşması ve savaşın seyri ele alındı. Erdoğan’ın daha önce Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile de benzer bir diyalog yürüttüğü biliniyor. Türkiye, savaşın başından bu yana hem Ukrayna hem de Rusya ile doğrudan temas kurabilen nadir ülkelerden biri olarak arabuluculuk rolünü sürdürüyor.
Zelenskiy’nin “liderler düzeyinde üçlü zirve” ifadesi, Rusya’nın da masaya oturması durumunda Türkiye’nin ev sahipliği yapacağı bir toplantıya işaret ediyor. Böyle bir zirvenin gerçekleşmesi hâlinde, savaşın başlangıcından bu yana ilk kez üç ülkenin lideri aynı anda bir araya gelmiş olacak. Ukrayna tarafı, daha önce Rusya ile doğrudan müzakerelere sıcak bakmadığını açıklamıştı; ancak son dönemde uluslararası baskılar ve sahadaki gelişmeler tutum değişikliğine yol açmış görünüyor.
Diplomatik Süreç ve Türkiye’nin Rolü
Türkiye, savaşın ilk günlerinden itibaren Antalya Diplomasi Forumu ve İstanbul’daki tahıl koridoru müzakereleri gibi platformlarla aktif bir diplomasi yürüttü. 2022 yılında İstanbul’da yapılan tahıl anlaşması, küresel gıda krizini hafifletmede kritik bir rol oynamıştı. Ayrıca Türkiye, savaş esirlerinin takası ve İstanbul’da tutulan Azovstal komutanlarının durumu gibi hassas konularda da arabuluculuk yaptı.
Zelenskiy’nin son açıklaması, Türkiye’nin arabuluculuk kapasitesine duyulan güvenin bir göstergesi olarak okunabilir. Ancak Moskova’nın böyle bir zirveye nasıl yaklaşacağı henüz belirsiz. Rusya, daha önce Ukrayna’nın “Barış Formülü”nü reddetmiş ve kendi şartlarını öne sürmüştü. Kremlin’den yapılacak olası bir açıklama, zirvenin akıbetini belirleyecek.
Uluslararası Tepkiler ve Beklentiler
NATO ve Avrupa Birliği yetkilileri, Türkiye’nin arabuluculuk çabalarını desteklediklerini yinelemiş durumda. ABD Dışişleri Bakanlığı’ndan yapılan kısa açıklamada, “Türkiye’nin diplomatik girişimlerini memnuniyetle karşılıyoruz” ifadesi kullanıldı. Ancak Batılı ülkeler, Rusya’nın masaya gelmesi hâlinde bile ateşkesin kalıcı olup olmayacağı konusunda temkinli. Öte yandan Çin ve Hindistan gibi ülkeler, olası bir zirveyi olumlu karşılayabileceklerini ima etti.
Uzmanlar, üçlü zirvenin başarıya ulaşması için öncelikle güven artırıcı adımların atılması gerektiğini vurguluyor. Bunlar arasında esir takası, insani koridorların açılması ve enerji altyapısına yönelik saldırıların durdurulması yer alıyor. Türkiye’nin ev sahipliği yapacağı bir zirve, bu adımların hızlandırılması için bir çerçeve sunabilir.
Savaşın Gidişatı ve Zirve İhtimali
Rusya-Ukrayna savaşı, 2022 Şubat’ından bu yana devam ediyor ve her iki taraf da ağır kayıplar verdi. Son aylarda cephe hattında belirgin bir ilerleme kaydedilemedi; ancak sivil altyapıya yönelik saldırılar arttı. Ukrayna, Batı’dan daha fazla hava savunma sistemi ve uzun menzilli füze talep ediyor. Rusya ise işgal altındaki bölgelerde referandumlar düzenleyerek ilhak iddialarını sürdürüyor.
Bu koşullar altında Türkiye’de yapılacak bir liderler zirvesi, savaşın seyrini değiştirebilecek potansiyele sahip. Zelenskiy’nin açıklaması, Ukrayna’nın müzakere masasına dönme konusunda istekli olduğunu gösteriyor. Ancak Moskova’nın tutumu belirsizliğini koruyor. Rusya Dışişleri Bakanlığı’ndan henüz resmi bir yanıt gelmedi.
Türkiye’nin arabuluculuk girişimleri, sadece bölgesel değil küresel istikrar açısından da önem taşıyor. Savaşın sona ermesi, enerji fiyatları, tahıl arzı ve mülteci krizi gibi birçok sorunu doğrudan etkiliyor. Bu nedenle olası bir zirve, dünya kamuoyu tarafından yakından takip edilecek.
Sonuç olarak, Zelenskiy’nin Türkiye’de üçlü zirveye yeşil ışık yakması, diplomatik bir açılım olarak kayda geçti. Erdoğan’ın liderliğinde yürütülen denge politikası, Türkiye’yi savaşın sona ermesinde kilit bir aktör konumuna getiriyor. Ancak zirvenin gerçekleşmesi ve başarıya ulaşması, tarafların iradesine ve uluslararası konjonktüre bağlı. Önümüzdeki günlerde Kremlin’den gelecek açıklamalar, sürecin yönünü belirleyecek.
