Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski, Rusya-Ukrayna savaşının Karadeniz'den hava sahasına taşındığını belirterek, uluslararası havayolu şirketlerine Rusya'ya yönelik seferlerini durdurma çağrısı yaptı. Zelenski, Ukrayna'nın yeni insansız hava aracı (İHA) programını gerekçe göstererek, Rus hava sahasının sivil uçuşlar için güvenli olmadığını savundu. Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ise bu çağrıya sert tepki göstererek Ukrayna'yı "devlet terörizmi" uygulamakla suçladı.
Zelenski'den Havayolu Şirketlerine Çağrı
Zelenski, akşam saatlerinde yayınlanan video mesajında, Ukrayna'nın yeni İHA kabiliyetlerinin Rus hava sahasında etkili olduğunu vurgulayarak, "Rusya'ya uçmayı bırakın. Sivil uçakların güvenliği için bu şart" ifadelerini kullandı. Ukrayna lideri, Rusya'nın hava sahasını askeri amaçlarla kullandığını ve sivil havacılığın risk altında olduğunu öne sürdü. Ayrıca, uluslararası havacılık otoritelerine çağrıda bulunarak, Rusya'ya yönelik uçuşların yeniden değerlendirilmesini istedi.
Zelenski'nin bu açıklaması, Ukrayna'nın son haftalarda artırdığı İHA saldırılarının ardından geldi. Ukrayna güçleri, Rusya'nın derinliklerindeki enerji tesislerini ve askeri havalimanlarını hedef alan İHA operasyonları düzenlemişti. Bu saldırılar, Rus hava savunma sistemlerinin etkinliği konusunda soru işaretleri yaratmıştı.
Putin'den "Devlet Terörizmi" Suçlaması
Kremlin'den yapılan açıklamada, Putin'in Zelenski'nin çağrısını "sorumluluktan kaçmak" olarak nitelendirdiği belirtildi. Putin, Ukrayna'yı "devlet terörizmi" uygulamakla suçlayarak, "Ukrayna yönetimi, kendi saldırılarını meşrulaştırmak için sivil havacılığı tehdit olarak gösteriyor" dedi. Rus lider, ülkesinin hava sahasının güvenli olduğunu ve uluslararası havayolu şirketlerinin Rusya'ya uçuşlarına devam etmesi gerektiğini savundu.
Rusya Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Mariya Zaharova da yaptığı açıklamada, Zelenski'nin çağrısını "provokasyon" olarak değerlendirdi ve Batılı ülkelere Rusya'ya yönelik havacılık kısıtlamalarını artırmamaları konusunda uyarıda bulundu. Zaharova, "Rusya, uluslararası sivil havacılık kurallarına tam uyumludur. Ukrayna'nın bu çağrısı, küresel havacılık güvenliğine zarar verir" ifadelerini kullandı.
Savaşın Hava Sahasına Sıçraması
Rusya-Ukrayna savaşı, başlangıcından bu yana Karadeniz'de yoğun çatışmalara sahne oldu. Ukrayna, insansız deniz araçlarıyla Rus Karadeniz Filosu'na ağır kayıplar verdirdi ve tahıl koridorunun yeniden açılması için diplomatik girişimlerde bulundu. Şimdi ise çatışma alanı hava sahasına genişliyor. Ukrayna'nın İHA saldırıları, Rusya'nın iç bölgelerindeki havalimanlarını da tehdit eder hale geldi. Geçtiğimiz ay, Moskova yakınlarındaki Vnukovo Havalimanı'na düzenlenen İHA saldırısı sonrası uçuşlar geçici olarak durdurulmuştu.
Uzmanlar, Zelenski'nin çağrısının sembolik olduğunu, ancak uluslararası havayolu şirketleri üzerinde baskı oluşturabileceğini belirtiyor. Halihazırda birçok Batılı havayolu şirketi, Rusya hava sahasını kullanmıyor. Ancak Orta Doğu ve Asya merkezli bazı şirketler, Rusya üzerinden uçuşlarına devam ediyor. Zelenski'nin çağrısı, bu şirketleri de etkilemeyi amaçlıyor.
Uluslararası Tepkiler ve Havacılık Güvenliği
Uluslararası Sivil Havacılık Örgütü (ICAO) ve Avrupa Havacılık Güvenliği Ajansı (EASA), Rusya hava sahasına yönelik bir yasak getirmedi. Ancak EASA, Rusya'nın Ukrayna sınırına yakın bölgelerde uçuş yapılmaması yönünde tavsiye kararı almıştı. Zelenski'nin çağrısı, bu tavsiyelerin genişletilmesi çağrısı olarak yorumlanıyor.
NATO yetkilileri, konuya ilişkin doğrudan bir açıklama yapmadı. Ancak bir NATO sözcüsü, "Müttefikler, hava sahası güvenliği konusunda sürekli istişare halindedir" dedi. ABD Dışişleri Bakanlığı ise, "Rusya'nın hava sahasının güvenliği konusunda endişelerimiz var, ancak bu konuda bir karar almadan önce tüm faktörleri değerlendiriyoruz" açıklamasını yaptı.
Türk Hava Yolları (THY), Rusya'ya uçuşlarına devam eden şirketler arasında yer alıyor. THY yetkilileri, konuya ilişkin henüz bir açıklama yapmadı. Ancak sektör kaynakları, THY'nin Rusya uçuşlarının ticari ve diplomatik açıdan önemli olduğunu, bu nedenle ani bir karar değişikliği beklenmediğini belirtiyor.
Sonuç: Yeni Bir Cephe mi?
Zelenski'nin çağrısı ve Putin'in tepkisi, savaşın seyrinde yeni bir cephenin açılabileceğini gösteriyor. Hava sahası, savaşın bir sonraki aşamasında stratejik bir önem kazanabilir. Ukrayna'nın İHA kabiliyetleri, Rusya'nın hava üstünlüğünü sarsmaya devam ederse, Moskova yönetimi daha sert önlemler alabilir. Uluslararası havayolu şirketlerinin tutumu ise, savaşın ekonomik ve diplomatik boyutunu etkileyecek. Önümüzdeki günlerde, hem Rusya hem de Ukrayna'nın hava sahasına yönelik hamleleri, çatışmanın gidişatını belirleyebilir.
