Başlangıçta tip 2 diyabet tedavisi için geliştirilen, ancak son yıllarda obezite tedavisinde de yaygın şekilde kullanılan kilo verme iğneleri, halk arasında "zayıflama iğnesi" olarak biliniyor. Uzmanlar, bu ilaçların doktor kontrolünde ve yaşam tarzı değişiklikleriyle birlikte kullanılması gerektiği konusunda uyarıyor. Doç. Dr. Esra Çokiçli, söz konusu ilaçların mucizevi bir çözüm olmadığını, doğru kullanılmadığında ciddi yan etkilere yol açabileceğini vurguluyor.
Kilo verme iğneleri nasıl çalışır?
GLP-1 reseptör agonistleri olarak adlandırılan bu ilaçlar, beyindeki tokluk merkezini uyararak iştahı baskılıyor ve mide boşalmasını geciktiriyor. Böylece kişi daha az kalori alıyor ve kilo kaybı sağlanıyor. Türkiye'de ruhsatlı ürünler arasında semaglutid ve liraglutid gibi etken maddeler bulunuyor. Orijinal olarak diyabet tedavisi için onaylanan bu ilaçlar, yüksek dozlarda obezite tedavisi için de kullanılabiliyor.
Kimler kullanabilir?
Kilo verme iğneleri, vücut kitle indeksi 30'un üzerinde olan obez bireylerde veya 27'nin üzerinde olup hipertansiyon, diyabet gibi ek hastalığı bulunanlarda reçete edilebiliyor. Ancak Doç. Dr. Çokiçli, "Bu ilaçlar birer yaşam tarzı değişikliği destek aracıdır. Tek başına kullanıldığında etkili değildir. Diyet ve egzersiz mutlaka eşlik etmelidir" diyor.
Yan etkiler ve riskler neler?
- Bulantı, kusma, ishal gibi gastrointestinal sorunlar en sık görülen yan etkilerdir.
- Uzun süreli kullanımda pankreatit (pankreas iltihabı) ve safra kesesi hastalıkları riski artabilir.
- Tiroid kanseri öyküsü olanlarda kullanımı önerilmemektedir.
- İlaç kesildikten sonra hızlı kilo alımı (yo-yo etkisi) görülebilir.
Uzmanlar, ilacın bilinçsiz kullanımının ciddi sağlık sorunlarına yol açabileceğini belirtiyor. Özellikle estetik amaçlı kullanım, tıbbi gereklilik olmadan yapıldığında riski artırıyor.
Zayıflama iğnelerine erişim ve maliyet
Türkiye'de bu ilaçlar SGK geri ödeme kapsamında sadece diyabet tedavisi için bulunuyor. Obezite tedavisinde kullanımı henüz geri ödeme listesinde değil. Aylık maliyeti 3 bin ila 5 bin lira arasında değişen ilaçlar, sosyal medyada yapılan tanıtımlarla giderek daha fazla talep görüyor. Sağlık Bakanlığı, reçetesiz satışı denetlerken sahte ürün uyarısı yapıyor.
Uzman görüşü: Mucize değil araç
Doç. Dr. Esra Çokiçli, "Hastalar bu iğneleri zayıflama hapı gibi görüp mucize bekliyor. Oysa bilimsel veriler, ilaçların ancak diyet ve egzersizle birleştiğinde kalıcı sonuç verdiğini gösteriyor" diye konuşuyor. Sağlıklı kilo kaybı haftada 0.5-1 kilo olarak öneriliyor. Hızlı kilo kaybı kas kaybına ve metabolizma yavaşlamasına neden olabiliyor. Uzun vadede başarı, ilacın yanında sürdürülebilir yaşam tarzı değişikliklerine bağlı.
Zayıflama iğneleri obezite tedavisinde umut vadeden bir araç olsa da, bilinçsiz kullanım sağlığı tehdit edebiliyor. Her tıbbi tedavide olduğu gibi, uzman kontrolü ve kişiye özel değerlendirme şart. Sağlıklı kilo kontrolü için kısa vadeli mucizeler yerine, uzun vadeli alışkanlık değişikliklerine odaklanmak en doğrusu.
