Ukrayna ve Rusya, Avrupa'nın en büyük nükleer santrali olan Zaporijya Nükleer Santrali çevresinde yerel bir ateşkes ilan etti. Anlaşma kapsamında santral sahasındaki mayınlar temizlenecek ve hasar gören elektrik hatları onarılacak. Santral, savaş boyunca 17 kez dış güç kaynağını kaybederek nükleer felaketin eşiğine gelmişti.
Ateşkes detayları ve kapsamı
Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (UAEA) yetkililerinin arabuluculuğunda varılan anlaşmaya göre, santral çevresinde belirlenen bir tampon bölgede çatışmalar durdurulacak. Bu bölgede Rus ve Ukrayna güçleri karşılıklı olarak mayın temizleme çalışmalarına başlayacak. Ayrıca, santrale elektrik sağlayan hasarlı hatların onarımı için güvenli bir koridor oluşturulacak.
Nükleer risk ve geçmiş krizler
Zaporijya Santrali, savaşın başlangıcından bu yana defalarca hedef alındı. Santralin soğutma sistemleri için hayati önem taşıyan dış elektrik bağlantıları, çatışmalar nedeniyle sık sık kesildi. Her kesinti, nükleer erime riskini beraberinde getirdi. UAEA, santraldeki durumu 'ciddi ve istikrarsız' olarak nitelendiriyor.
Anlaşma, her iki tarafın da askeri avantaj elde etmek için santrali kullanma girişimlerini sonlandırmayı hedefliyor. Ancak gözlemciler, ateşkesin ne kadar süreceği konusunda temkinli. Daha önce yapılan benzer anlaşmalar, kısa sürede ihlal edilmişti.
Uzmanlar, mayın temizliğinin aylar sürebileceğini ve bu süreçte tarafların işbirliğinin kritik olduğunu vurguluyor. Ayrıca, santralin güvenli bir şekilde işletilebilmesi için daha kapsamlı bir anlaşmaya ihtiyaç duyulduğu belirtiliyor.
Bu gelişme, bölgede bir nebze olsun nefes aldırsa da, nükleer güvenlik konusunda kalıcı bir çözüm için tarafların siyasi iradesi belirleyici olacak. Santralin geleceği, Ukrayna'daki savaşın seyrine bağlı olarak şekillenecek.
