Yunanistan'ın İsrail'den satın almayı planladığı Aşil Kalkanı adlı çok katmanlı hava savunma sistemine yönelik ülke genelinde tepkiler büyüyor. Başkent Atina'da sendikalar ve sol görüşlü partilerin öncülüğünde düzenlenen protesto gösterileri, hükümetin İsrail ile savunma işbirliğini derinleştirme politikasına karşı çıkıyor.
Protestolar ve Siyasi Tepkiler
Atina'nın Syntagma Meydanı'nda toplanan binlerce kişi, "İsrail'le işbirliği suça ortaklıktır" sloganları attı. Göstericiler, Yunanistan'ın soykırım suçlamasıyla karşı karşıya olan bir ülkeden silah satın almasının etik olmadığını savundu. Ana muhalefet partisi SYRIZA lideri Stefanos Kasselakis, "Hükümet, Filistin halkına yönelik saldırılara dolaylı destek veriyor. Bu anlaşma derhal iptal edilmelidir" dedi. Komünist Parti (KKE) de konuyu meclise taşıyacağını açıkladı. Sendikalar ise savunma bütçesinin artırılmasına karşı çıkarak, kaynakların sağlık ve eğitime aktarılmasını talep ediyor.
Aşil Kalkanı Nedir?
Aşil Kalkanı, İsrail Havacılık ve Uzay Sanayii (IAI) tarafından geliştirilen, çok katmanlı bir hava ve füze savunma sistemidir. Sistem, kısa menzilli tehditlerden uzun menzilli balistik füzelere kadar geniş bir yelpazede savunma sağlıyor. Yunanistan, Ege ve Doğu Akdeniz'deki gerilimler nedeniyle hava savunmasını güçlendirmek istiyor. Ancak anlaşmanın maliyeti 2 milyar doları aşması nedeniyle ekonomik açıdan da tartışılıyor. Yunan ekonomisi halihazırda borç krizi sonrası toparlanma sürecinde ve savunma harcamalarının artırılması kamuoyunda endişe yaratıyor.
Ekonomik ve Stratejik Boyut
Yunanistan, savunma harcamalarını gayri safi yurtiçi hasılasının %3'üne çıkarmayı hedefliyor. Bu hedef, NATO'nun savunma harcamaları konusundaki baskısıyla da uyumlu. Ancak ülke, 2010-2018 arasındaki borç krizinin etkilerini hâlâ atlatabilmiş değil. Kamu borcu GSYH'nin %160'ının üzerinde seyrediyor. Aşil Kalkanı alımı için ayrılacak bütçe, sosyal harcamalardan kısıntı yapılacağı endişesini beraberinde getiriyor. Öte yandan, Türkiye ile yaşanan Doğu Akdeniz ve Kıbrıs sorunları, Atina'nın savunma yatırımlarını hızlandırmasında etkili oluyor. Uzmanlar, Yunanistan'ın İsrail ile savunma işbirliğinin bölgesel dengeleri değiştirebileceğini belirtiyor.
İsrail ile İlişkiler ve Uluslararası Tepkiler
Yunanistan ve İsrail, son yıllarda enerji, teknoloji ve savunma alanlarında yakın işbirliği geliştirdi. 2022'de imzalanan savunma anlaşmasıyla iki ülke ortak tatbikatlar düzenliyor. Ancak İsrail'in Gazze'ye yönelik saldırıları nedeniyle uluslararası kamuoyunda artan tepkiler, Yunanistan'ın bu ortaklığını sorgulamasına neden oluyor. Avrupa Birliği içinde bazı ülkeler, İsrail'e silah satışının durdurulması çağrısı yaparken, Yunanistan'ın tutumu eleştiriliyor. Filistin yanlısı gruplar, Atina'daki İsrail büyükelçiliği önünde protestolar düzenledi.
Hükümetin Savunması ve Muhalefetin Talepleri
Hükümet sözcüsü, anlaşmanın ulusal güvenlik için kritik olduğunu savunarak, "Aşil Kalkanı, ülkemizin hava savunma kapasitesini güçlendirecek ve caydırıcılığı artıracaktır" dedi. Savunma Bakanlığı kaynakları, sistemin 2026'da teslim edilmesinin planlandığını belirtti. Muhalefet ise anlaşmanın şeffaf olmadığını ve meclis onayından kaçırıldığını iddia ediyor. Ana muhalefet partisi, konuyu Anayasa Mahkemesi'ne taşıyacaklarını duyurdu. Ayrıca, kamuoyu araştırmaları halkın %60'ının anlaşmaya karşı olduğunu gösteriyor.
Bağımsız Değerlendirme
Yunanistan'ın Aşil Kalkanı alımı, sadece askeri bir tedarik meselesi değil; aynı zamanda etik, ekonomik ve jeopolitik sonuçları olan bir karar. Ülke, bir yandan savunma ihtiyaçlarını karşılarken, diğer yandan artan iç muhalefet ve uluslararası baskılarla yüzleşiyor. Anlaşmanın geleceği, önümüzdeki günlerde yapılacak protestolar ve siyasi tartışmalarla şekillenecek. Yunan halkının önemli bir kesimi, savunma harcamalarının sosyal refahı tehdit etmemesi gerektiğini vurguluyor.
