Yunanistan'ın Girit ve Güney Ege adalarında orman yangını riski, ülke genelinde kullanılan beşli ölçeğin en yüksek seviyesi olan 5. seviyeye çıkarıldı. Yunanistan İklim Krizi ve Sivil Koruma Bakanlığı'nın yaptığı açıklamaya göre, özellikle Girit adası ile Güney Ege'deki bazı adalarda (Rodop, Karpathos ve çevresi gibi) riskin bu denli yüksek olması, bölgede uzun süredir devam eden kuraklık ve şiddetli rüzgarlara bağlanıyor. Yetkililer, hem yerel halkı hem de turistleri olası yangınlara karşı tedbirli olmaya çağırırken, açık alanda ateş yakılmaması ve izmarit atılmaması konusunda sert uyarılarda bulundu.
Yangın riski neden bu kadar yüksek?
Riskin 5. seviyeye yükselmesinde etkili olan başlıca faktörler arasında, bölgede son aylarda yağışların mevsim normallerinin oldukça altında kalması, hava sıcaklıklarının artması ve Ege Denizi üzerinden esen kuvvetli kuzeyli rüzgarların etkisi sayılıyor. Yunanistan'da yangın sezonu genellikle Mayıs ayında başlayıp Ekim ayına kadar sürüyor; ancak iklim değişikliğinin etkisiyle bu dönemlerde daha sık ve şiddetli yangınlar meydana geliyor. Atina Gözlemevi'nin verilerine göre, ülke genelinde 2023 yılında 8.000'den fazla yangın çıktı ve bu yangınlarda yaklaşık 175.000 hektar alan kül oldu. Bu durum, yetkililerin risk haritalarını daha hassas şekilde güncellemesine ve vatandaşları zamanında uyarmasına neden oluyor.
Kategori 5 alarmı ne anlama geliyor?
Yunanistan'da yangın riski, 1'den 5'e kadar bir ölçekle belirleniyor. Kategori 5, 'aşırı risk' anlamına geliyor ve bu durumda yangın çıkma ihtimali çok yüksek, ayrıca yangınların kontrol altına alınması da oldukça zor oluyor. Bu seviyede itfaiye ekipleri, orman müdürlükleri ve yerel yönetimler alarm durumuna geçiyor; su bombardımanı yapan uçaklar ve helikopterler hazır bekletiliyor. Ayrıca, açık alanlarda ateş yakma, barbekü yapma, anız yakma gibi faaliyetler yasaklanabiliyor. Vatandaşlara, duman ya da alev gördükleri anda 112 acil numarasını aramaları tavsiye ediliyor. Yunanistan Sivil Koruma Genel Sekreteri, yaptığı yazılı açıklamada, 'Bu koşullar altında herkesin kurallara uyması hayati önem taşıyor. Küçük bir ihmalkarlık büyük felaketlere yol açabilir' ifadelerini kullandı.
Girit'te son durum ve önlemler
Girit bölgesel yetkilileri, yangın riskinin artması üzerine ormanlık alanlara girişleri kısıtladı. Hanya, Rethimno ve Lasithi bölgelerinde orman yürüyüş parkurları geçici olarak kapatıldı. Yerel belediyeler, vatandaşlara su tankı ve hortum bulundurmaları için çağrıda bulundu. Ayrıca, tarım faaliyetlerinde çalışan çiftçiler için özel uyarılar yapıldı; traktörlerin egzozlarından çıkabilecek kıvılcımlara karşı dikkatli olunması istendi. Girit'te geçen yıl çıkan orman yangınlarında birçok ev ve iş yeri zarar görmüş, binlerce hayvan telef olmuştu. Bu yıl ise yetkililer, benzer bir senaryonun yaşanmaması için daha etkin bir mücadele planı uyguluyor.
Güney Ege adalarında turizm sektörüne etkisi
Güney Ege'de bulunan Rodos, Karpathos, Kasos gibi adalar, hem yerli hem yabancı turistlerin yoğun olarak ziyaret ettiği bölgeler arasında yer alıyor. Yangın riskinin en yüksek seviyeye çıkması, bölgedeki turizm işletmelerini de tedirgin etti. Oteller, misafirlerini yangın prosedürleri konusunda bilgilendirirken, acil durum toplanma alanlarının yerlerini gösteren haritalar dağıtıyor. Yunanistan Turizm Bakanlığı, herhangi bir olumsuzluk yaşanmaması için özel ekipler oluşturdu. Bölgedeki turizm sektörü temsilcileri, son yıllarda artan orman yangınları nedeniyle turistlerin rezervasyonlarını iptal etme ya da başka bölgelere yönelme eğiliminde olduğunu belirtiyor. Ancak şu ana kadar toplu iptallerin yaşanmadığı ifade ediliyor. Bu durum, yangın riskinin yanı sıra iklim değişikliğinin turizm üzerindeki etkilerini de gündeme getiriyor.
Yunanistan'ın yangınla mücadele kapasitesi ve uluslararası yardım
Yunanistan, özellikle yaz aylarında sık sık orman yangınlarıyla mücadele etmek zorunda kalıyor. Ülke, kendi itfaiye ekiplerinin yanı sıra Avrupa Birliği'nin ortak acil durum mekanizması olan 'RescEU' kapsamında diğer üye ülkelerden de destek alıyor. Bu yıl içerisinde İtalya, Fransa ve İspanya'dan yangın söndürme uçakları Yunanistan'da konuşlandırıldı. Ayrıca, insansız hava araçları (İHA) ile ormanlık alanlarda anlık izleme yapılıyor. Yunanistan hükümeti, yangınlarla mücadelede erken uyarı sistemlerinin önemine vurgu yaparak, yeni teknolojilere yatırım yapacağını açıkladı. Ancak uzmanlar, yalnızca yangın söndürmenin yeterli olmadığını, aynı zamanda ormanların korunması ve bakımının da büyük önem taşıdığını belirtiyor. Ağaçlandırma projeleri ve yangın riski yüksek bölgelerde yanıcı madde temizliği gibi önleyici çalışmaların artırılması gerektiği vurgulanıyor.
İklim değişikliğinin etkisiyle Akdeniz havzasında yangın sezonu her geçen yıl daha da uzuyor ve şiddetleniyor. Dünya genelinde olduğu gibi Yunanistan'da da orman yangınları yalnızca doğal bir afet olmaktan çıkarak, toplumsal, ekonomik ve çevresel bir krize dönüşüyor. Girit ve Güney Ege'de alınan bu tedbirlerin ne kadar etkili olacağı, bölgedeki insanların kurallara uyumu ve yetkililerin hızlı müdahale kapasitesiyle doğrudan ilişkili. Bu süreçte, özellikle turistlerin ve yerel halkın, yetkililerin uyarılarını dikkate alması ve yangın anında doğru davranışları sergilemesi büyük önem taşıyor. Bilim insanları, önümüzdeki yıllarda bu tür aşırı hava olaylarının daha da sıklaşacağını öngördüğünden, Yunanistan ve tüm Akdeniz ülkelerinin uzun vadeli politikalar geliştirmesi kaçınılmaz görünüyor.
