Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı, Türkiye'nin tarımsal hasılasının 83,2 milyar dolarla 'tarihi rekor kırdığını' duyurdu. Bakan Yumaklı, Türkiye'nin tarımsal hasılada Avrupa'da birinci, dünyada ise yedinci sırada olduğunu belirtti. Ancak Tarım Orman-İş Sendikası Genel Başkanı Yusuf Kurt, bu rakamların gerçek başarıyı yansıtmadığını savunarak, 'Gerçek başarı halkın gıdaya ne kadar ucuza erişebildiğidir' dedi.
Tartışmalı hasıla rakamları
Bakan Yumaklı, katıldığı bir programda 2024 yılı tarımsal hasılasının 83,2 milyar dolar olduğunu açıkladı. Bu rakamın bir önceki yıla göre %15 artış anlamına geldiğini söyleyen Yumaklı, 'Türk tarımı büyüyor ve dünyada söz sahibi oluyor' ifadelerini kullandı. Bakan ayrıca, tarımsal ihracatın da 31 milyar dolara ulaştığını ekledi.
Ancak sendika başkanı Yusuf Kurt, hasıla rakamlarının yanıltıcı olduğunu ileri sürdü. Kurt, 'Rekor diye sunulan 83,2 milyar dolar, enflasyon ve maliyet artışları dikkate alındığında aslında bir gerilemeyi gizliyor. Çiftçinin üretim maliyeleri yükselirken, devlet desteği yetersiz kalıyor' dedi.
Türkiye kendi kendine yetemiyor mu?
Tartışmanın odağında Türkiye'nin gıda üretiminde kendi kendine yeterliliği var. Bakan Yumaklı, Türkiye'nin buğday, arpa, şeker pancarı gibi temel ürünlerde kendine yeterli olduğunu savunurken, muhalefet ve uzmanlar özellikle et, süt ve yağlı tohumlarda ithalata bağımlılığa dikkat çekiyor.
Tarım Orman-İş'in verilerine göre, 2024 yılında kırmızı et üretimi 1,5 milyon ton seviyesinde kalırken, tüketim 2,2 milyon tona ulaştı. Açık ithalatla kapatıldı. Aynı şekilde ayçiçeği tohumu üretimi 2,1 milyon ton iken, ihtiyaç 3,5 milyon ton civarında.
- Buğdayda kendine yeterlilik oranı %95
- Mısırda %70
- Pamukta %85
- Sıvı yağda %45
- Kırmızı ette %68
Sektör temsilcileri ne diyor?
Türkiye Ziraat Odaları Birliği (TZOB) Başkanı Şemsi Bayraktar, hasıla rakamlarını olumlu bulmakla birlikte, çiftçinin girdi maliyetlerindeki artışa dikkat çekti. Bayraktar, 'Mazot, gübre, ilaç fiyatları geçen yıla göre %40 arttı. Üretici kâr edemiyor, bu sürdürülebilir değil' dedi.
Gıda Mühendisleri Odası ise yazılı bir açıklama yaparak, 'Hasıla rakamlarındaki artış, üretim miktarının değil, fiyat artışlarının bir yansımasıdır. Vatandaşın sofrasına bakan gerçek başarı, enflasyonun altında gıda fiyatlarıdır' ifadelerini kullandı.
Muhalefet tepkili
CHP Tarım Politikalarından Sorumlu Genel Başkan Yardımcısı Erhan Adem, Bakan Yumaklı'yı 'gerçekleri gizlemekle' suçladı. Adem, 'Türkiye tarımsal üretimde potansiyelinin çok altında. Topraklarımızın %20'si nadasa bırakılıyor, sulama altyapısı yetersiz. Bu tablo övünülecek değil, endişe edilecek bir tablodur' dedi.
Değerlendirme
Tarımsal hasıla rakamlarındaki rekor, ekonomik büyüme göstergesi olarak sunulsa da, vatandaşın gıdaya erişimi ve çiftçinin refahı gibi daha somut göstergelerle birlikte değerlendirilmeli. Uzmanlar, tarım politikalarının üretimden tüketime dengesi yeniden kurması gerektiğini belirtiyor. Türkiye'nin tarımsal hasılada yükselişi sürerken, gıda güvencesi ve enflasyonla mücadelede daha kapsamlı adımlar atılması bekleniyor.
