Türkiye'de yükseköğretim tarihinin en geniş kapsamlı öğrenci affı, geçtiğimiz günlerde Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdi. Milyonlarca öğrenciyi ilgilendiren bu düzenleme, üniversitelerden ilişiği kesilen veya kayıt donduran öğrencilere yeniden eğitim hakkı tanıyor. Yükseköğretim Kurulu (YÖK) Başkanı Prof. Dr. Erol Özvar, uygulamanın ayrıntılarını Hürriyet'ten Enis Demir'e anlattı. İşte merak edilen tüm soruların yanıtları ve 15 adımda öğrenci affının rehberi.
Öğrenci affı kimleri kapsıyor?
Yeni düzenleme, 2024-2025 eğitim öğretim yılı itibarıyla öğrenimlerine devam eden veya daha önce kayıt dondurmuş, ilişiği kesilmiş ya da mezuniyet aşamasında olan tüm öğrencileri kapsıyor. Özellikle lisans, ön lisans ve lisansüstü programlarda öğrenim gören öğrencilerin yanı sıra, açık öğretim fakültelerindeki öğrenciler de bu haktan yararlanabilecek. YÖK Başkanı Özvar, kapsamın genişliğine vurgu yaparak, "Bu af, yükseköğretim sistemimizdeki en kapsamlı düzenlemelerden biridir. Öğrencilerimizin mağduriyetlerini gidermek ve eğitim hayatlarına sağlıklı bir şekilde devam etmelerini sağlamak önceliğimizdir" dedi.
Başvuru şartları neler?
Affın ilk adımı, öğrencilerin bağlı bulundukları üniversitelere başvuru yapması. Başvurular, e-Devlet üzerinden veya üniversitelerin öğrenci işleri daire başkanlıklarına şahsen yapılabilecek. Öğrencilerin, ilişiklerinin kesildiği tarihten itibaren 5 yıl içinde başvuruda bulunmaları gerekiyor. Ayrıca, öğrencinin herhangi bir disiplin cezası almamış olması veya cezasının silinmiş olması şartı aranıyor. Erkek öğrenciler için askerlik tecil işlemlerinin yapılabilmesi için başvuru sürecinin tamamlanması gerektiği de belirtiliyor.
Hangi programlar ve bölümler dahil?
Af kapsamında, tıp, hukuk, mühendislik gibi tüm lisans programları, meslek yüksekokulları ve açık öğretim programları yer alıyor. Yüksek lisans ve doktora öğrencileri de aynı şekilde faydalanabilecek. Ancak, daha önce kaydı silinen ve aynı programda tekrar öğrenim hakkı kazanan öğrencilerin, öğrenim süreleri yeniden hesaplanacak. Örneğin, tıp fakültesinde 6 yıllık eğitimini tamamlayamadan ayrılan bir öğrenci, kaldığı yerden devam ederek eğitimini tamamlayabilecek.
Öğrenci affından yararlanmanın adımları
YÖK Başkanı Özvar, sürecin işleyişine dair 15 adımlık bir rehber hazırladı. İşte o adımlar:
- Öncelikle öğrencinin, e-Devlet şifresiyle sisteme giriş yaparak öğrencilik durumunu kontrol etmesi gerekiyor.
- Başvuru formunu doldurmak için üniversitesinin ilan ettiği tarihleri takip etmeli.
- Gerekli belgeler (kimlik fotokopisi, ikametgah, eski öğrenci belgesi vb.) hazırlanmalı.
- Başvurular, belirlenen takvimde çevrimiçi veya yüz yüze yapılabilir.
- Başvuru sonrası üniversite, öğrencinin durumunu inceleyerek uygunluk kararı verir.
- Uygun bulunan öğrenciler, akademik takvime göre ders kayıtlarını yaptırabilir.
- Öğrenim ücreti olan programlarda, ücret ödemeleri yapılmalıdır.
- Askerlik tecili için üniversite tarafından verilen belge ile askerlik şubesine başvurulmalıdır.
- Yatay geçiş yapmak isteyenler, ilgili yönetmelikteki hükümlere göre başvuru yapabilir.
- Çift ana dal veya yan dal programlarına devam etmek isteyenler için ayrıca başvuru gereklidir.
- Mezuniyet aşamasındaki öğrenciler, eksik derslerini tamamlayarak diploma almaya hak kazanır.
- Kredili sistemdeki öğrenciler, daha önce aldıkları derslerin muafiyeti için başvuruda bulunabilir.
- Öğrenciler, danışman öğretim üyesi eşliğinde ders seçimi yapmalıdır.
- Kayıt dondurma hakkından yararlananlar, dondurma süresini aşmamak kaydıyla derslere devam edebilir.
- Tüm işlemlerin sonunda öğrenci, yeni öğrenci kimlik kartını alarak eğitim hayatına kaldığı yerden devam eder.
Öğrencilerin mağduriyeti giderilecek
Bu düzenleme, özellikle pandemi döneminde eğitimine ara vermek zorunda kalan veya ekonomik nedenlerle okulu bırakan öğrenciler açısından büyük önem taşıyor. YÖK Başkanı Özvar, "Üniversitelerimizde öğrenim gören her bir öğrencimiz, ülkemizin geleceğidir. Bu af ile onların yeniden eğitim hayatına kazandırılmasını amaçlıyoruz." şeklinde konuştu. Ayrıca, af düzenlemesinin sadece öğrencileri değil, üniversitelerin altyapısını ve akademik kadrolarını da olumlu etkilemesi bekleniyor.
Uzmanlardan değerlendirme
Eğitim uzmanları, bu affın öğrencilerin iş gücü piyasasına katılımını hızlandıracağını ve nitelikli iş gücü açığının kapatılmasına katkı sağlayacağını belirtiyor. Öte yandan, bazı uzmanlar, af düzenlemelerinin zaman zaman öğrencilerin eğitim hayatını ciddiye almamasına yol açabileceği uyarısında bulunuyor. Ancak YÖK Başkanı Özvar, bu tür eleştirilere karşı, "Amacımız, öğrencilerimize ikinci bir şans tanımaktır. Eğitim sistemimizin esnekliği, bu tür uygulamalarla daha da güçlenecektir" şeklinde yanıt verdi. Bu kapsamlı düzenleme, Türkiye'de yükseköğretimin erişilebilirliğini artırmayı hedefleyen önemli bir adım olarak değerlendiriliyor.
