22 Temmuz'da açıklanması beklenen Yükseköğretim Kurumları Sınavı (YKS) sonuçları, milyonlarca aday ve ailesinde heyecan kadar kaygı da yaratıyor. Özellikle sınavın ardından geçen haftalarda artan belirsizlik, öğrencilerin psikolojisini olumsuz etkiliyor. Uzmanlar, sonuç açıklanana kadar ailelerin dil ve tutumlarının öğrenciler üzerinde kritik rol oynadığına dikkat çekiyor. Psikolog Ebru Şen, Cumhuriyet’e yaptığı açıklamada, "Aileler, sınav sonucunun bir başarı ya da başarısızlık değil, yalnızca bir aşama olduğunu vurgulamalı" dedi.
Ailelerin dili kaygıyı artırıyor
YKS, Türkiye'de her yıl yaklaşık 3 milyon öğrencinin girdiği en kritik sınavlardan biri. Sınav sonuçlarının açıklanmasına günler kala, öğrencilerin yaşadığı kaygı düzeyi artış gösteriyor. Psikolog Ebru Şen, bu süreçte ailelerin sınavı çocuklarına karşı bir silah olarak kullanmaması gerektiğini belirtiyor: "'Hayatta başarılı olmanın tek yolu YKS' gibi cümleler, çocuğun tüm benlik değerini sınava bağlamasına neden olur. Bu da sonuç ne olursa olsun derin bir hayal kırıklığı yaratabilir." Ayrıca, ailelerin çocuklarının yanında 'Nasıl olsa kazandı, adam olmayacak' gibi umutsuz ifadeler kullanmaktan kaçınması gerektiğini vurguluyor.
Öğrencilere öneriler: Nefes egzersizleri ve rutin
Şen, öğrencilere de sonuç açıklanana kadar yapabilecekleri bazı pratik öneriler sunuyor. Bunlar arasında günlük nefes egzersizleri yapmak, düzenli uyku ve yemek saatlerine dikkat etmek, sosyal medyayı sınırlamak ve 'anı yaşamaya' odaklanmak yer alıyor. "Öğrenciler, sınav sonucunu düşünmek yerine bugünü yaşamalı, hobilerine veya spor gibi aktivitelere yönelmeli" diyen Şen, ailelerin eve bir kriz havası yaratmaması gerektiğinin altını çiziyor.
Sınav sistemine ve kaygıya toplumsal bakış
Türkiye'de üniversite giriş sınavı, onlarca yıldır gençlerin hayatını derinden etkileyen bir süreç. Son yıllarda yapılan sınav sistemi değişiklikleri, öğrencilerin uyum sağlamasını zorlaştırdı. 2024 YKS'de baraj puanının kalkmasıyla daha fazla adayın tercih hakkı kazanması, kaygıyı kısmen azaltsa da sınavın merkezi önemi devam ediyor. Psikolog Şen, bu durumun yalnızca bireysel değil, toplumsal bir sorun olduğunu söylüyor: "Gençler, sınavı bir kimlik meselesi haline getiriyor. Bu da ülkemizde eğitim sisteminin yarattığı rekabetçi yapının bir sonucu. Aileler, çocuklarına başarının tanımını yeniden yapmalı; sadece sınavla sınırlı olmayan, yetenek, merak ve sebat gibi değerleri öne çıkarmalı."
