Türkiye, her yaz olduğu gibi bu yıl da orman yangınlarıyla mücadele ediyor. Ancak yangınların büyük bölümünün doğal nedenlerden değil, insan kaynaklı ihmallerden çıktığı belirtiliyor. Tarım Orman-İş Sendikası Genel Başkanı Yusuf Kurt, 2026 yılında müdahale edilen yaklaşık 3 bin 400 orman yangınının yüzde 90’ının insan kaynaklı olduğunu açıkladı. Bu oran, yangınların önlenmesinde insan faktörünün ne kadar kritik olduğunu gözler önüne seriyor.
İhmal ve Dikkatsizlik En Büyük Etken
Yusuf Kurt, yaptığı açıklamada orman yangınlarının büyük bölümünün orman dışında başlayıp ormana sıçradığına dikkat çekti. Anız yakma, piknik ateşi, sigara izmariti, elektrik tellerinden çıkan kıvılcımlar ve hatta cam kırıkları gibi basit ihmaller, devasa yangınlara dönüşebiliyor. Kurt, “Yangınların %90’ı insan kaynaklı. Bu ihmaller zincirini kırmazsak, yeşil vatanımızı koruyamayız” dedi.
Orman Genel Müdürlüğü verilerine göre, son on yılda çıkan yangınların sayısı ve etkilediği alan endişe verici boyutlara ulaştı. İklim krizi nedeniyle artan sıcaklıklar ve kuraklık, yangınların daha hızlı yayılmasına neden olurken, insan kaynaklı ihmal bu riski daha da artırıyor. Özellikle yaz aylarında ormanlık alanlara giriş-çıkışların sıkı denetlenmesi gerektiğini vurgulayan uzmanlar, vatandaşların duyarlı olmasını istiyor.
Yangınların Yüzde 90’ı İnsan Kaynaklı
Kurt, 2026 yılında çıkan yangınların profilini de paylaştı: “Yangınların yüzde 90’ı insan kaynaklı. Bunların yarısından fazlası ise dikkatsizlik ve ihmalden kaynaklanıyor. Anız yakma, piknik ateşi bırakma, izmarit atma gibi önlenebilir nedenler yangınların ana tetikleyicisi. Geri kalan kısmı ise kasıtlı ya da kaza sonucu çıkan yangınlar.” Bu veriler, yangın önleme çalışmalarının insan davranışlarını değiştirmeye odaklanması gerektiğini gösteriyor.
Orman yangınlarıyla mücadelede erken müdahalenin önemine de değinen Kurt, “İhbar hatları üzerinden yapılan ihbarlar çok kritik. Vatandaşlarımız en ufak dumanı mutlaka 112’ye bildirmeli. Ancak asıl mesele yangını çıkarmamak. Alınacak basit önlemler, büyük felaketlerin önüne geçebilir” diye konuştu.
İklim Krizi Riskleri Artırıyor
Uzmanlar, iklim değişikliğinin orman yangınlarının sıklığını ve şiddetini artırdığı konusunda hemfikir. Artan hava sıcaklıkları, düşük nem oranları ve kuraklık, ormanları adeta barut fıçısına çeviriyor. Bu koşullarda küçük bir kıvılcım, kısa sürede devasa alevlere dönüşebiliyor. Meteoroloji Genel Müdürlüğü'nün tahminlerine göre, önümüzdeki yıllarda Türkiye'nin batı ve güney bölgelerinde yangın riski daha da artacak.
Orman yangınları sadece ağaçları değil, yaban hayatını, hava kalitesini, toprağı ve su kaynaklarını da tehdit ediyor. Yangınlar sonrası oluşan erozyon, barajların dolmasına ve sel felaketlerine yol açabiliyor. Ekosistem hizmetlerinin sürdürülebilirliği için ormanların korunması hayati önem taşıyor.
Önlemler ve Öneriler
Tarım Orman-İş Sendikası, yangınların önlenmesi için şu önerileri sıraladı:
- Ormanlık alanlara girişlerde denetimlerin artırılması,
- Anız yakmanın yasaklanması ve cezaların artırılması,
- Piknik alanlarında ateş kullanımının tamamen yasaklanması,
- Elektrik hatlarının periyodik bakımlarının yapılması,
- Vatandaşların bilinçlendirilmesi için eğitim kampanyalarının düzenlenmesi,
- İhbar hatlarının etkinliğinin artırılması.
Orman Genel Müdürlüğü de yangınlarla mücadelede teknolojik imkanları kullanıyor. İnsansız hava araçları, termal kameralar ve yapay zeka destekli erken uyarı sistemleri, yangınların tespitinde önemli rol oynuyor. Ancak bu teknolojilerin etkinliği, insan unsurunun doğru yönlendirilmesiyle artabilir.
Toplumsal Sorumluluk
Orman yangınlarıyla mücadele sadece devletin görevi değil; vatandaşların da üzerine düşen önemli sorumluluklar var. Ormanlık alanlarda ateş yakmamak, izmaritleri söndürmeden atmamak, cam atıklarını doğada bırakmamak gibi basit kurallara uyulması, büyük felaketlerin önlenmesinde kilit rol oynuyor.
Sonuç olarak, yeşil vatanımızı korumak için hem bireysel hem kurumsal düzeyde daha duyarlı olmalıyız. İklim krizinin giderek derinleştiği bu dönemde, ormanlarımızı korumak sadece bugünün değil, geleceğin de en önemli görevi. Yangın çıkmadan önlemek, söndürmekten çok daha etkili ve maliyetlidir.
