Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) gündeminde uzun süredir tartışılan ve binlerce çalışanı ilgilendiren yeşil pasaport düzenlemesi, bugün itibarıyla rafa kalktı. Pilotlar ve kabin memurlarının vizesiz seyahat imkanı sağlayan yeşil pasaport (hususi damgalı pasaport) kapsamına alınmasına yönelik talepler, komisyon görüşmeleri sırasında reddedildi. Kararın, özellikle uluslararası uçuş yapan havayolu çalışanlarını yakından ilgilendirdiği belirtiliyor. Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü (SHGM) ve sektör temsilcilerinin görüşleri doğrultusunda şekillenen süreç, havayolu şirketlerinin ve çalışanların beklentilerini boşa çıkardı. İşte detaylar.
Yeşil Pasaport Düzenlemesi Neden Gündeme Geldi?
Yeşil pasaport, kamu görevlilerine, emeklilere ve belirli meslek gruplarına tanınan, birçok ülkeye vizesiz seyahat hakkı sağlayan özel bir pasaport türüdür. Pilotlar ve kabin memurları, görevleri gereği sık sık uluslararası seyahat etmek zorunda kalıyor. Ancak bu çalışanlar, özel havayolu şirketlerinde çalıştıkları için yeşil pasaport hakkından yararlanamıyor. Durum, hem operasyonel zorluklara hem de ek maliyetlere yol açıyor. Vize başvuru süreçleri, zaman ve para kaybına neden olurken, acil görevlendirmelerde büyük aksamalar yaşanıyor. Bu nedenle sektör temsilcileri, pilotların ve kabin memurlarının yeşil pasaport kapsamına alınmasını uzun süredir talep ediyordu.
Meclis Görüşmeleri ve Komisyon Kararı
Konuyla ilgili kanun teklifi, TBMM İçişleri Komisyonu’nda ele alındı. Komisyon üyelerine sunulan teklifte, Türk Hava Yolları (THY) ve özel havayolu şirketlerinde çalışan pilotların ve kabin memurlarının yeşil pasaport kapsamına alınması öngörülüyordu. Ancak komisyon görüşmelerinde, teklifin kapsamı ve uygulanabilirliği konusunda ciddi itirazlar ortaya çıktı. Bazı milletvekilleri, yeşil pasaport sayısının artmasının güvenlik riski oluşturabileceğini savunurken, bazıları da bu uygulamanın diğer meslek grupları arasında eşitsizlik yaratacağını dile getirdi. Yapılan oylamada teklif reddedildi ve düzenleme rafa kalktı. Karar, havacılık sektöründe hayal kırıklığıyla karşılandı.
Sektörün Tepkileri ve Beklentiler
Kararın ardından açıklama yapan Pilot Dernekleri Federasyonu (PILFED) Başkanı Ahmet Yılmaz, "Uzun süredir yetkililere durumu anlatmaya çalışıyorduk. Pilotlar, görevleri gereği dünyanın dört bir yanına uçuyor. Vize işlemleri hem bizim hem de havayolu şirketlerimiz için ciddi bir yük. Bu karar, sektörümüz için büyük bir kayıp" ifadelerini kullandı. Kabin memurları dernekleri de benzer şekilde tepki gösterdi. Havayolu şirketleri ise konunun yeniden gündeme alınması için çalışma başlattı. THY Basın Müşavirliği'nden yapılan açıklamada, "Çalışanlarımızın sorunlarını biliyoruz ve çözüm için girişimlerimiz sürecek" denildi. Sektör temsilcileri, önümüzdeki dönemde farklı bir düzenleme ile konunun yeniden Meclis gündemine gelebileceğini belirtiyor.
Yeşil Pasaport Nedir ve Kimleri Kapsıyor?
Yeşil pasaport, resmi olarak "Hususi Damgalı Pasaport" olarak adlandırılıyor. 5682 sayılı Pasaport Kanunu çerçevesinde verilen bu pasaport, sahibine bazı ülkelere vizesiz seyahat imkanı tanıyor. Yeşil pasaport sahipleri arasında üst düzey kamu görevlileri, eski milletvekilleri, belediye başkanları, bazı emekliler ve belirli meslek gruplarından kişiler yer alıyor. Özel sektörde çalışan pilotlar ve kabin memurları ise bu haktan yararlanamıyor. Mevcut uygulamada, yalnızca Devlet Hava Meydanları İşletmesi (DHMİ) ve benzeri kamu kurumlarında çalışan bazı personel ile THY'nin kamu sermayeli yapısı nedeniyle bazı çalışanlar yeşil pasaport alabiliyor. Bu durum, özel havayolu şirketleri çalışanları arasında eşitsizlik yarattığı yönünde eleştirilere neden oluyor.
Yeni Düzenleme için Neler Yapılabilir?
Komisyonda reddedilen teklifin, yeniden düzenlenerek gündeme alınması bekleniyor. Uzmanlar, teklifin kapsamının daraltılması ve sadece aktif uçuş görevi yapan pilotları kapsaması halinde kabul edilebileceğini ifade ediyor. Ayrıca, elektronik vize (e-Vize) uygulamalarının yaygınlaşması, pilotların vize derdine kısmen çözüm olabilir. Ancak acil görevlendirmelerde vize sürelerinin uzunluğu hâlâ önemli bir problem olarak ortada. Sivil toplum kuruluşları, konunun takipçisi olacaklarını ve önümüzdeki yasama yılında tekrar gündeme getireceklerini ifade ediyor.
Sonuç olarak, pilotlar ve kabin memurlarının yeşil pasaport talebi, Meclis sürecinde bir kez daha geri çevrilmiş oldu. Kararın, sektörde moral bozukluğuna yol açtığı ancak konunun kapanmadığı görülüyor. Havacılık sektörünün uluslararası rekabet gücü göz önünde bulundurulduğunda, çalışanların vize sorunlarının bir şekilde çözülmesi gerektiği aşikâr. Hükümetin ve Meclis'in, sektörün ihtiyaçlarını dikkate alarak daha kapsayıcı bir düzenleme üzerinde çalışması bekleniyor. Gelişmeleri yakından takip etmeye devam edeceğiz.
