Son dakika gelişmesi olarak duyurulan habere göre, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Şanghay İşbirliği Örgütü (ŞİÖ) Devlet Başkanları Zirvesi'ne katılmak üzere bulunduğu Kırgızistan'ın başkenti Bişkek'te, Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev ile bir araya geldi. Görüşme, zirve marjında gerçekleşti ve iki liderin ikili ilişkilerin yanı sıra bölgesel ve uluslararası gelişmeleri ele aldığı belirtildi. Türkiye ve Azerbaycan arasındaki güçlü iş birliğinin yeni adımlarla güçlendirilmesinin hedeflendiği görüşmede, enerji, ticaret ve savunma sanayi gibi alanların ele alındığı öğrenildi. İki ülke arasındaki dostluk ve kardeşlik ilişkilerinin vurgulandığı görüşme, yaklaşık bir saat sürdü.
Zirve Kapsamında Kritik Görüşmeler
Şanghay İşbirliği Örgütü Devlet Başkanları Zirvesi, 4-5 Temmuz tarihlerinde Batı'nın yaptırımlarına rağmen Rusya'nın etkisini sürdürdüğü orta Asya coğrafyasında, Kırgızistan'ın ev sahipliğinde gerçekleşti. Zirveye Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, Çin Devlet Başkanı Şi Cinping, Hindistan Başbakanı Narendra Modi ve Pakistan Başbakanı Shehbaz Şerif gibi liderler katıldı. Türkiye ise ŞİÖ üyesi olmamakla birlikte, diyalog ortağı statüsüyle davet edildi. Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın bu kapsamda ikili temaslar gerçekleştirmesi, bölgesel ve küresel dengeler açısından önem taşıyor. Aliyev ile görüşme, zirvenin en dikkat çeken ikili görüşmelerinden biri olarak değerlendirildi.
İki Ülke Arasındaki Stratejik Ortaklık
Türkiye ve Azerbaycan arasındaki ilişkiler, "tek millet, iki devlet" anlayışıyla şekillenen stratejik bir ortaklık düzeyindedir. İki ülke arasında 2021'de imzalanan Şuşa Beyannamesi ile müttefiklik ilişkileri daha da ileri bir boyuta taşınmıştı. Enerji alanında Bakü-Tiflis-Ceyhan (BTC) boru hattı, Trans-Anadolu Doğal Gaz Boru Hattı (TANAP) gibi projelerle enerji iş birliği; İpek Yolu ve Orta Koridor girişimleriyle ulaştırma alanında da önemli projeler hayata geçirildi. Ayrıca, savunma sanayiinde Azerbaycan'ın ihtiyaç duyduğu insansız hava araçları ve diğer askeri teçhizatın tedarikinde Türkiye önemli bir rol oynuyor. Bu kapsamlı ilişki ağının, liderlerin görüşmesinde masaya yatırıldığı ve yeni somut adımlar konusunda mutabık kalındığı kaydedildi.
Kafkasya'da Barış ve İstikrar Vurgusu
Liderlerin görüşmesinde, 2020'deki İkinci Karabağ Savaşı'nın ardından bölgede kalıcı barışın tesisi konusunun da ele alındığı belirtiliyor. Azerbaycan'ın Ermenistan ile imzalamaya hazırlandığı barış anlaşması sürecinde Türkiye'nin destekleyici bir rol üstlendiği biliniyor. Erdoğan ve Aliyev'in, Kafkasya'da istikrarın güçlendirilmesi ve ulaştırma hatlarının açılması için iş birliğinin süreceğini vurguladığı ifade ediliyor. Ayrıca, Türkiye'nin Azerbaycan topraklarının işgalden kurtarılmasının ardından başlatılan yeniden imar sürecine katkı sağlama konusundaki kararlılığını yinelediği bildirildi.
Bölgesel ve Uluslararası Boyut
İki liderin, küresel gelişmeleri de ele aldığı görüşmede, özellikle enerji güvenliği, gıda arzı ve ticaret yolları üzerindeki etkileri bakımından önemli bir bölge olan Orta Asya ve Kafkasya'daki son durum değerlendirildi. Yüksek tansiyonun sürdüğü Doğu Avrupa ve Orta Doğu'da iş birliği konularında görüş alışverişinde bulunulduğu aktarıldı. Türkiye'nin, Azerbaycan ile birlikte Türk Devletleri Teşkilatı bünyesinde yürüttüğü çalışmaların da görüşmenin gündeminde yer aldığı ve bu alanda ortak projelerin hızlandırılması konusunda görüş birliğine varıldığı kaydedildi.
Şanghay İşbirliği Örgütü'nün Artan Önemi
Başkan Erdoğan'ın zirveye katılımı, Türkiye'nin ŞİÖ ile ilişkilerine verdiği önemin bir göstergesi olarak yorumlanıyor. Türkiye, 2012'de diyalog ortağı olmuş, 2022'de ise aynı statüdeki katılımını sürdürmüştü. ŞİÖ, ABD ve Avrupa Birliği'nin yaptırımları altında bulunan ülkelerin (Rusya, İran) etkili olduğu bir platform olması nedeniyle, Türkiye'nin dengeli dış politikası açısından da önemli bir denge unsuru olarak değerlendiriliyor. Ancak Türkiye'nin, NATO üyesi olarak ittifak yükümlülükleri bulunuyor ve ŞİÖ ile tam üyelik şu an gündemde değil. Buna rağmen, zirvede üst düzey katılım ve ikili görüşmeler, Türkiye'nin Orta Asya ve Asya-Pasifik bölgesiyle ilişkilerini güçlendirme isteğinin bir yansıması olarak görülüyor.
Sonuç olarak, Erdoğan-Aliyev görüşmesi, iki ülke arasındaki bağların ne denli sağlam olduğunu bir kez daha gösterdi. Bölgesel gelişmelerin hızla değiştiği bir dönemde, liderlerin sık sık bir araya gelmesi, ortak stratejilerin belirlenmesi açısından kritik önem taşıyor. Bu buluşma, sadece iki dost ülke arasındaki ilişkilerde değil, aynı zamanda Türk dünyasının bütünleşmesi ve bölgesel istikrarın sağlanması yolunda da atılmış önemli bir adım olarak tarihe geçti.
