İstanbul 10. İdare Mahkemesi, Yerebatan Sarnıcı'nın İstanbul Büyükşehir Belediyesi'nden (İBB) alınarak Vakıflar Genel Müdürlüğü'ne devredilmesine yönelik işlemi ikinci kez yürütmeyi durdurma kararı verdi. Mahkeme, ilk kararın ardından Vakıflar Genel Müdürlüğü'nün itirazı üzerine dosyayı yeniden değerlendirdi ve oy birliğiyle yürütmeyi durdurma kararını kaldırmadı. Karar, İstanbul'un tarihi ve kültürel mirası üzerindeki tartışmaları yeniden alevlendirdi.
Yürütmeyi Durdurma Kararının Detayları
Mahkeme, Vakıflar Genel Müdürlüğü'nün itirazını değerlendirirken, devir işleminin "hukuka aykırılığı"nın açık olduğu ve "telafisi güç zararlar" doğurabileceği gerekçesiyle ilk kararında ısrar etti. Kararda, Yerebatan Sarnıcı'nın İBB tarafından asırlardır kamu yararına işletildiği, yapının kültürel ve turistik önemi vurgulandı. Ayrıca, sarnıcın bakım ve restorasyon çalışmalarının İBB tarafından başarıyla yürütüldüğü kaydedildi. Mahkeme heyeti, devir işleminin "kamu yararı" ilkesine aykırı olduğunu belirtti.
Hukuki Süreç ve Tarafların Görüşleri
Süreç, 2023 yılında Vakıflar Genel Müdürlüğü'nün Yerebatan Sarnıcı'nın kendi mülkiyetinde olduğunu iddia ederek İBB'ye devir talebiyle başladı. İBB, tarihi yapının belediye tarafından işletilmesinin süregeldiğini ve devrin kentsel haklar ihlali yaratacağını savundu. İstanbul Barosu ve bazı sivil toplum kuruluşları da İBB'yi destekleyen dilekçeler sundu. İlk yürütmeyi durdurma kararı Ağustos 2024'te alınmıştı. Vakıflar Genel Müdürlüğü, karara itiraz ederek dosyanın yeniden incelenmesini talep etti. Mahkeme, yapılan inceleme sonucunda itirazı reddetti.
Yerebatan Sarnıcı'nın Tarihi ve Önemi
Bizans İmparatoru I. Justinianus tarafından 532 yılında inşa ettirilen Yerebatan Sarnıcı, İstanbul'un en önemli tarihi yapılarından biridir. 80 bin metreküp su kapasiteli sarnıç, yılda milyonlarca turist tarafından ziyaret edilmektedir. 1987'den beri İBB tarafından işletilen yapı, 2019-2022 yılları arasında kapsamlı bir restorasyondan geçirilmişti. Sarnıç, aynı zamanda kültürel etkinliklere ev sahipliği yapmakta ve İstanbul'un sembol yapıları arasında yer almaktadır.
Kararın Olası Etkileri
İkinci kez alınan yürütmeyi durdurma kararı, İBB'nin sarnıcı işletmeye devam edeceği anlamına geliyor. Ancak Vakıflar Genel Müdürlüğü'nün kararı temyiz etmesi bekleniyor. Hukukçular, Danıştay sürecinin aylarca sürebileceğini belirtiyor. İBB yetkilileri ise kararı memnuniyetle karşıladıklarını, kamu yararının gözetildiğini ifade etti. Vakıflar Genel Müdürlüğü'nden henüz resmi bir açıklama gelmedi.
Bu karar, kamu yararı ve mülkiyet hakkı arasındaki hassas dengenin bir kez daha mahkeme tarafından kamu yararı lehine yorumlandığını gösteriyor. Yerebatan Sarnıcı gibi tarihi yapıların yönetiminde merkezi idare ile yerel yönetimler arasındaki yetki çatışması, benzer uyuşmazlıkların önünü açabilir. Ancak mahkemenin hukuka ve kamu yararına vurgu yapması, tarihi mirasın korunması adına önemli bir emsal teşkil ediyor.
